XEM BÓI ĐỜI KIỀU

THÀY BÓI

Thày bói là người có năng lực xem bói.

Có hai loại thày bói

– Thày bói là người dương nhưng có năng lực xem bói. Năng lực xem bói bản chất là năng lực thiền, cho nên thày bói thường là đạo sư, thiền sư và một số người có năng lực thiền khác. Thày bói không phải là người đọc, học và thực hành theo sách xem bói, xem tướng … Xem bói và đi xem bói theo con đường hình thức không đi cùng bản chất này sớm muộn cũng sai lầm.

– Thày bói không phải là người thường mà là các thần, tiên, Phật, Chúa ở cảnh giới khác. Người thường mà có thể nhận được các hướng dẫn dạng xem bói hay tiên tri từ thế giới khác thì họ cũng rất đặc biệt và hiếm hoi.

Trong truyện Kiều, có hai vị thày bói thuộc cả hai nhóm trên

– Hội Chủ – Thần Mộng : Hội chủ là chủ của hội Đoạn trường, là hội của những người có tên trong sổ Đoạn trường mà có Đạm Tiên và Kiều. Hội chủ được Kiều gọi là Thần Mộng, vì thường tin báo tin cho Kiều qua Đạm Tiên trong giấc mộng.

– Tam Hợp Đạo Cô : Tam Hợp Đạo Cô là nhà sư, đạo sỹ, tiên tri mà sư trưởng Giác Duyên coi như là thày của mình. Đầu tiên Tam Hợp Đạo Cô tiên tri cho Giác Duyên về các cuộc gặp gỡ với Kiều. Khi biết chuyện này, Kiều bèn nhờ Giác Duyên chuyển lời đến Tam Hợp Đạo Cô nhờ xem cho Kiều về chung cuộc của Đoạn Trường Tân Thanh. Khi thực hiện tiên tri cho Kiều, thì Tam Hợp Đạo Cô đã biết về việc Hội Chủ đã xem cho Kiều về đoạn trường, vì Kiều kể chuyện này cho sư Giác Duyên. Giác Duyên là người trực tiếp nhận các tiên tri về đời Kiều của Tam Hợp Đạo Cô và làm theo các tiên tri này để cứu Kiều trên sông Tiền Đường. Sau khi cứu được Kiều, sư Giác Duyên mới kể lại với Kiều về các tiên tri của Tam Hợp Đạo Cô cho Kiều.

Thực ra việc gặp được người biết xem bói ngoài đời không dễ vì họ đều là dị nhân ẩn dật cả, nên người được xem bói phải có duyên rất lớn mới được xem bói cho.

NGƯỜI KHỞI PHÁT VIỆC XEM BÓI

Người khởi phát việc xem bói có thể là một trong ba đối tượng sau

– Thày bói : Đây chính là trường hợp chính của truyện Kiều

– Chủ thể xem bói yêu cầu thày bói : Đây là trường hợp Kiều nhờ Tam Hợp Đạo Cô xem bói cho mình thông qua sư Giác Duyên.

– Người thứ ba, không phải thày bói, không phải là người được xem bói yêu cầu xem bói: Đây là trường hợp sư Giác Duyên nhờ Tam Hợp Đạo Cô và trường hợp Đạm Tiên nhờ Hội Chủ xem bói cho Kiều. Người thứ ba phải có liên quan đến người được xem bói mới có thể đưa ra đề nghị này, ví dụ cha mẹ nhờ xem bói cho con. Giác Duyên và Đạm Tiên nhờ xem bói được cho Kiều chứng tỏ họ có liên quan đến nhau, và người xem bói Hội Chủ và Tam Hợp Đạo Cô nắm được việc này. Không phải cứ yêu ghét, hay muốn tìm hiểu một người là có thể nhờ người xem bói về người ấy được, vì làm như vậy là phạm luật với cả người xem bói và người nhờ xem bói. Trường hợp của Đạm Tiên và Giác Duyên mà không phạm luật, nghĩa là họ phải là những mảnh của một người gốc, nên có thể thay mặt cho nhau.

Sai lầm lớn nhất của việc xem bói là khởi phát nhu cầu xem bói mà không có năng lực xem bói hoặc không tìm ra được người có năng lực xem bói.

NGƯỜI ĐƯỢC XEM BÓI

Có ba đối tượng được xem bói

– Xem cho chính mình : Tất cả mọi người có quyền xem bói cho chính mình, nhưng xem được hay không do năng lực của mỗi người. Xem bói không phải tiết lộ thiên cơ, mà xem bói chính là dựa vào thiên cơ để biết mà sống cho đúng, sống thuận thiên. Khó khăn của việc xem bói không nằm ở trời mà nằm ở mình, mình có xem được không và xem được đến mức nào. Trong Truyện Kiều, Kiều đã có nhiều dự cảm được cuộc đời truân chuyên của mình, nên có sự đồng cảm với Đạm Tiên. Đây cũng có thể coi là một dạng tự xem bói.

– Xem cho người yêu cầu : Thày bói xem bói cho người yêu cầu mình. Bản chất của việc này là người yêu cầu uỷ quyền cho thầy bói được xem đời mình, mà chứa các bí mật riêng tư. Kiểu nhờ Tam Hợp Đạo Cô xem bói cho mình, chuyển lời qua Giác Duyên.

– Xem cho người thứ ba không phải thày bói cũng không phải người yêu cầu : Đây là trường hợp Giác Duyên nhờ Tam Hợp Đạo Cô, Đạm Tiên nhờ Hội Chủ xem bói cho Kiều

MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC XEM BÓI

Bất kỳ ai tham gia vào việc xem bói, đặc biệt là nhóm khởi phát việc xem bói đều phải có mục đích đúng đắn, thì việc xem bói mới thành

– Thày bói phải có mục đích đúng đắn và phải xác định được người nhờ mình xem bói cơ bản không có mục đích sai trái thì mới đồng ý xem.

– Người đi xem bói, người nhờ xem bói phải có mục đích đúng đắn.

Nhiều thày bói xem bói với mục đích kiếm tiền, mục đích lừa gạt người xem vào các nghi lễ tà thuật để biến người xem bói thành đệ tử, thành nô lệ cung phục cuộc sống mình, biến cả gia đình người xem bói thành một nguồn thu phụ thuộc lâu dài vào mình. Cho nên, xem bói hiện nay đã trở thành là một thủ thuật lừa đảo phổ biến.

Nhiều người đi xem bói không có mục đích đúng đắn, xem bói cho vui, trong khi đây là việc cực kỳ nghiêm trọng. Kết quả là họ gặp thày bói lừa gạt.

Có 5 người khởi phát việc xem bói trong truyện Kiều

– Hội Chủ – Thần Mộng là người đầu tiên xem số cho Kiều

– Tam Hợp Đạo Cô khởi phát việc xem bói đầu tiên cho Giác Duyên

– Đạm Tiên được Hội Chủ cho biết về đời Kiều và báo lại cho Kiều qua giấc mông.

– Giác Duyên, được Kiều gọi là Sư Trưởng, nhờ Tam Hợp Đạo Cô xem cho Kiều

– Kiều yêu cầu Tam Hợp Đạo Cô xem bói cho mình thông qua Giác Duyên

Mục đích của cả 5 người này là dùng sức cá nhân mình theo ý trời.

– Mục đích của Tam Hợp Đạo Cô và Hội Chủ

– – – để cho Kiều chấp nhận định mệnh của và đủ sức để làm tốt định mệnh của mình, cho dù đó là Đoạn Trường Tân Thanh.

– – – để cho Đạm Tiên và Giác Duyên tham gia hỗ trợ Kiều bời vì họ là một nhóm xuyên đời

– Mục đích của Giác Duyên và Đạm Tiên là để hiểu và hỗ trợ Kiều đúng đắn. Cả Giác Duyên và Đạm Tiên đều biết Kiều sẽ kết thúc đoạn trường ở sông Tiền Đường và đã lựa chọn đợi Kiều ở sông Tiền Đường. Giác Duyên đã chuyển am tu hành, thuê thuyền chài đợi sẵn ở sông theo tiên tri của Tam Hợp Đạo Cô. Và cuối cùng, đúng là Giác Duyên đã vớt được Kiều còn Đạm Tiên đã báo mộng được cho Kiều.

– Mục đích của Kiều là để hành xử đúng đắn không để nợ nghiệp sang kiếp sau

CẤP ĐỘ CỦA THÀY BÓI & NGƯỜI ĐƯỢC XEM BÓI

Nếu như chủ thể xem bói cần có năng lực xem bói, thì đối tượng được xem bói phải có năng lực trao quyền. Cả hai người này phải hiểu cái năng lực này của mình là gì và cần dùng nó thế nào, cần trao nó cho ai và như thế nào thì đúng đắn.

Người được xem bói, người nhờ xem bói bao giờ cũng phải uỷ quyền cho người có năng lực, và mình phải biết rõ hoặc kiểm chứng được năng lực đó.

Năng lực xem bói bản chất chính là năng lực thiền, đặc biệt là thiền quán minh sát như trên đã nói. Kiềm chứng năng lực thiền là việc chỉ có thiền sư làm được với thiền sinh. Người thường hoặc người có năng lực thấp hơn chỉ có thể kiểm chứng những điều được tiên tri qua ứng nghiệm trong thực tế. Sấm Trạng Trình chính là một trường hợp tiêu biểu về bói, nhưng để hiểu sấm Trạng Trình thì cũng phải có năng lực.

Trong Truyện Kiều, kiểm chứng tiên tri là trường hợp Giác Duyên kiểm chứng tiên tri của Tam Hợp Đạo Cô và Kiều kiểm chứng báo mộng của Đạm Tiên.

Thày bói chỉ có thể nhận được uỷ quyền xem bói khi thày bói ở trên cấp của người được xem bói.

– Cấp độ thiền ví dụ thiền sinh nhờ thiền sư xem bói. Trong kiều Giác Duyên nhờ Tam Hợp Đạo Cô và Đạm Tiên nhờ Hội Chủ, đều là thày của họ xem bói

– Cấp độ dòng máu : Thày bói thường là người ở cấp độ Ông bà Đầu nhau, Ông thày Bà mụ hay Ông mãnh Bà tổ cô của một hay nhiều dòng họ, nên họ xem bói được cho người ở trong các dòng họ này. Tất cả các nhà tiên tri của đất nước và dân tộc đều rơi vào trường hợp này.

Theo hai cấp độ trên, có thể hiểu việc xem bói cho người khác chỉ là quyền năng mở rộng của việc xem bói cho chính mình của thày bói.

Xét theo các tiêu chí này Hội Chủ và Tam Hợp Đạo Cô phải nhân thần, tiên giáng thế ở cấp độ đất nước và dân tộc

– Hội Chủ xem bói cho Kiều (qua lời thuật lại của Đạm Tiên) rằng Kiều “một niềm vì nước, vì dân”, nghĩa là Kiều phải là người rất đặc biệt, nên mới được Hội Chủ chủ động trực tiếp xem bói cho. Nếu Kiểu đã ở mức độ “một niềm vì nước, vì dân”, thì Hội Chủ người trên cấp của Kiều, phải là một nhân vật đặc biệt quan trọng thế nào với đất nước và dân tộc ?

– Tam Hợp Đạo Cô tiên tri cho Kiều rằng Kiều “hại một người, cứu muôn người”, vậy thì Kiều phải là người rất đặc biệt, nên mới được Tam Hợp Đạo Cô xem bói cho. Kiều ở mức độ “cứu muôn người”, thì Tam Hợp Đạo Cô, người trên cấp của Kiều chắc chắn phải ở mức độ “trên muôn người”.

TRƯỚC KHI XEM BÓI THÌ NÊN LÀM GÌ ?

– Tự hiểu mình và mục đích xem bói của mình

– Tự hiểu thày bói và tự kiểm chứng những điều thày bói đã nói trước khi hỏi thêm hay tin thêm

– Tự hiểu đối tượng mà mình muốn xem bói

SAU KHI XEM BÓI THÌ NÊN LÀM GÌ ?

Hành động của Hội Chủ

– Đưa ra 10 bài thơ của Đoạn trường để Kiều hoạ để giúp cầu vào nhịp Đoạn trường cho chuẩn, sau khi tên Kiều đã vào sổ Đoạn trường

– Rút 10 bài thơ của Đoạn trường ra để trả lại cho nhau, khi tên Kiều đã được rút ra khỏi sổ Đoạn trường

Hành động của Đạm Tiên

– Báo mộng về Đoạn trường tân thanh cho Kiều

– Đưa thơ của hội Đoạn trường cho Kiều hoạ

– Báo mộng về sông Tiền Đường, khi Kiều tự tử và ngăn Kiều không tự tử mà chịu đựng Đoạn trường

– Chờ Kiều ở sông Tiền Đường

– Báo mộng cho Kiều về kết thúc Đoạn trường

– Rút thơ trả lại hội Đoạn trường

Hành động của Tam Hợp Đạo Cô

– Tiên tri đời Kiều

– Báo cho Giác Duyên

– Nói về sự liên quan (cái duyên nợ) giữa Giác Duyên và Kiều

Hành động của Giác Duyên

– Báo cho Kiều về tiên tri của Tam Hợp Đạo Cô

– Hỏi Giác Duyên về đời Kiều theo lời yêu cầu của Kiều

– Chuyển am thiền ở gần sông Tiên Đường, thuê thuyền chài và người quang lưới sẵn sàng ở sông Tiền Đường, để nếu có người tự tử thì vớt lên

– Cứu Kiều, đưa về thảo am của mình sống

– Rút lui khỏi đời Kiều để đi theo đường tu của minh, và cho Kiều đi theo đường tinh duyên của Kiều

Hành động của Kiều

– Chấp nhận Đoạn trường

– Báo cho mẹ biết về Đoạn trường

– Chịu đựng đoạn trường và chủ động nương theo những gì xảy đến, không tự tử

– Nhớ lời của Đạm Tiên về sông Tiền Đường & tự tử ở sông Tiền Đường

ĐỜI KIỀU QUA XEM BÓI CỦA HỘI CHỦ

Số mệnh của Kiều được tiên tri bởi Hội Chủ và được báo mộng lại cho Kiều bởi Đạm Tiên

Đạm Tiên báo mộng lần đầu vào đêm Thanh Minh

Mấy lòng hạ cố đến nhau,

Mấy lời hạ tứ ném châu, gieo vàng.

Vâng trình hội chủ xem tường,

Mà xem trong sổ đoạn trường có tên.

Âu đành quả kiếp nhân duyên,

Cũng người một hội, một thuyền đâu xa.

Này mười bài mới, mới ra,

Câu thần lại mượn bút hoa vẽ vời.”

Kiều vâng lĩnh ý đề bài,

Tay tiên một vẫy, đủ mười khúc ngâm.

Xem thơ nấc nở khen thầm:

“Giá đành tú khẩu, cẩm tâm khác thường!

Ví đem vào tập đoạn trường,

Thì treo giải nhất, chi nhường cho ai!”

Đạm Tiên báo mộng lần hai khi Kiều tư tử ở lầu xanh của Tú Bà

Nào hay chưa hết trần duyên,

Trong mê dường đã đứng bên một nàng.

Rỉ rằng: “Nhân quả dở dang,

Đã toan trốn nợ đoạn tràng được sao?

Số còn nặng nghiệp má đào,

Người dù muốn quyết, trời nào đã cho!

Hãy xin hết kiếp liễu bồ,

Sông Tiền Đường sẽ hẹn hò về sau.”

Đạm Tiên báo mộng lần ba ở sông Tiền Đường

Mơ màng phách quế, hồn mai,

Đạm Tiên, thoắt đã thấy người ngày xưa.

Rằng: “Tôi đã có lòng chờ,

Mất công mười mấy năm thừa ở đây.

Chị sao phận mỏng, đức dày?

Kiếp xưa đã vậy, lòng này dễ ai!

Tâm thành đã thấu đến trời,

Bán mình là hiếu, cứu người là nhân.

Một niềm vì nước, vì dân,

Âm công cất một đồng cân đã già.

Đoạn trường sổ, rút tên ra,

Đoạn trường thơ, phải đưa mà trả nhau.

Phần báo mộng tiên tri ở sông Tiền Đường là phức tạp và đầy đủ nhất, nhưng cũng khó hiểu nhất

-” Chị sao phận mỏng, đức dày? Kiếp xưa đã vậy, lòng này dễ ai!” : Hội Chủ đã xem được số phận và quán tinh duyên nghiệp qua nhiều kiếp của Kiều, nhưng việc bà xem được gì là điều bí mật

– “Tâm thành đã thấu đến trời, Bán mình là hiếu, cứu người là nhân” : Bán mình chuộc cha là việc làm có hiếu của Kiều, điều này qua nội dung truyện Kiều đã rõ ràng. “Cứu người là nhân” thì rất khó hiểu. Trong Đoạn trường tân thanh hay trước đó, Kiều đã cứu ai ?

– “Một niềm vì nước, vì dân, Âm công cất một đồng cân đã già” : Câu này lại càng khó hiểu. Kiều vì nước nào ? Kiều vì dân nào ? Kiều vì dân vì nước như thế nào ? Theo truyện Kiều thì Kiều sống ở Trung Quốc, nhưng Kiều là người Hoa hay người Việt là chưa rõ ràng, vì dân tộc không xác định theo nơi ở mà theo máu. Dù Kiều vì nước Trung Quốc, hay nước Việt, vì dân Hán, hay dân Việt thì đều rất khó hiểu.

– “Đoạn trường sổ, rút tên ra, Đoạn trường thơ, phải đưa mà trả nhau.” : Đoạn trường sổ thực chất là cái gì ? Đoạn trường thơ liên quan đến 10 bài thơ Đạm Tiên đưa cho Kiều hoạ trong giấc mộng đêm Thanh Minh. Đây thực chất là một nghi lễ bước vào đoạn trường. Sau khi Kiều hoạ 10 bài thơ này, Đạm Tiên đã bảo Kiều là Vào thế nào thì phải ra như vậy, cho nên khí ra khỏi đoạn trường, phải rút đoạn trường thơ ra. Truyện Kiều còn có tên là Đoạn trường tân thanh nên nó cũng có thể coi là Đoạn trường thơ.

Tiên tri về hậu vận của Kiều sau Đoạn trường

Còn nhiều hưởng thụ về sau,

Duyên xưa đầy đặn, phúc sau dồi dào.”

– “Duyên xưa đầy đặn” là duyên Kiều và Kim Trọng.

– “Phúc sau dồi dào” : phúc sau thường liên quan đến con cháu, ý là con cái của Kiều và Kim Trọng.

ĐỜI KIỀU QUA TIÊN TRI CỦA TAM HỢP ĐẠO CÔ

Tam Hợp Đạo Cô tiên tri cho Giác Duyên về những lần gặp gỡ giữa Giác Duyên và Kiều

Sư Giác Duyên gặp Kiều và Từ Hải trong dip Kiều trả ân và báo oán. Những người được “báo ân” là Thúc Sinh, mụ Quản gia, sư Giác Duyên; những người bị “báo oán” là Tú Bà, Mã Giám Sinh, Sở Khanh, Hoạn Thư (sau được tha), Bạc Hà, Bạc Hạnh, Khuyển và Ưng.

Việc nàng báo phục vừa rồi,

Giác Duyên vội đã gửi lời từ quy.

Nàng rằng: “Thiên tải nhất thì,

Cố nhân đã dễ mấy khi bàng hoàng.

Rồi đây bèo hợp, mây tan,

Biết đâu hạc nội, mây ngàn là đâu!”

Sư rằng: “Cũng chẳng mấy lâu,

Trong năm năm lại gặp nhau đó mà.

Nhớ ngày hành cước phương xa,

Gặp sư Tam Hợp, vốn là tiên tri.

Bảo cho hội hợp chi kỳ:

Năm nay là một, nữa thì năm năm.

Mới hay tiền định chẳng lầm,

Đã tin điều trước, ắt nhằm điều sau.

Còn nhiều ân ái với nhau,

Cơ duyên nào đã hết đâu, vội gì?”

Khi chia tay, Giác Duyên nói với Kiều rằng Tam Hợp Đạo Cô đã tiên tri rằng Giác Duyên sẽ gặp Kiều năm nay một lần và năm năm nữa một lần nữa. Cuộc gặp năm nay chính là lần gặp Kiều trong đợt trả ân báo oán này, vậy thì năm năm nữa nhất định hai người sẽ gặp lại nhau. Chắc Giác Duyên đã kể cho Tam Hợp Đạo Cô về Kiều, về sổ Đoạn trường nên Tam Hợp Đạo cô mới đưa ra các tiên tri này, để khẳng định cơ duyên tiền định giữa Kiều và Giác Duyên.

Nàng rằng: “Tiền định tiên tri,

Lời sư đã dạy, ắt thì chẳng sai.

Hoạ bao giờ có gặp người,

Vì tôi cậy hỏi một lời chung thân.”

Giác Duyên vâng dặn ân cần,

Tạ từ, thoắt đã dời chân cõi ngoài.

Nghe nói về các sự kiện tiền định được Tam Hợp Đạo Cô tiên tri, Kiều nhờ cậy hỏi cho Kiều “một lời chung thân” về số phận về Kiều. (Chắc Kiều vẫn nhớ lời hẹn của Đạm Tiên ở sông Tiền Đường là kết thúc Đoạn Trường).

Tiên tri về Đoạn trường của Kiều theo lời nhờ của Kiều với Tam Hợp Đạo Cô chuyển lời qua sư Giác Duyên

Giác Duyên từ tiết giã nàng,

Đeo bầu quảy níp, rộng đường vân du.

Gặp bà Tam Hợp đạo cô,

Thong dong, hỏi hết nhỏ to sự nàng:

“Người sao hiếu nghĩa đủ đường,

Kiếp sao rặt những đoạn trường thế thôi?”

Sư rằng: “Phúc hoạ đạo trời,

Cội nguồn, cũng ở lòng người mà ra.

Có trời mà cũng tại ta,

Tu là cội phúc, tình là dây oan.

Thuý Kiều sắc sảo, khôn ngoan,

Vô duyên là phận hồng nhan đã đành.

Lại mang lấy một chữ tình,

Khư khư mình buộc lấy mình vào trong.

Vậy nên những chốn thong dong,

Ở không yên ổn, ngồi không vững vàng.

Ma đưa lối, quỷ đưa đường,

Lại tìm những chốn đoạn trường mà đi.

Hết nạn ấy, đến nạn kia,

Thanh lâu hai lượt, thanh y hai lần.

Trong vòng giáo dựng, gươm trần,

Kề lưng hùm sói, gửi thân tôi đòi.

Giữa dòng nước dẫy, sóng dồi,

Trước hàm rồng cá, gieo mồi vắng tanh.

Oan kia theo mãi với tình,

Một mình mình biết, một mình mình hay.

Làm cho sống đoạ, thác đày,

Đoạn trường cho hết kiếp này mới thôi!”

Tam Hợp Đạo Cô cho rằng Đoạn trường là định mệnh của cả cuộc đời Kiều chứ không kết thúc cụ thể ở sông Tiền Đường như Hội Chủ. Điều trọng yếu của Kiều theo Tam Hợp Đạo Cô chính là tình xúc cảm, tình yêu, sự tương tác của Kiều, khiến cho Kiều đi đâu cũng có nhiều tiếp xúc và thu hút sự chú ý, có vướng mắc tình cảm cả với người tốt và người xấu, cho nên cuộc đời gặp nhiều long đong. Theo Tam Hợp Đạo Cô, tu là làm đúng việc, găp đúng người, chứ không phải là làm theo cảm xúc, tiếp xúc với đủ loại người như Kiều.

Trong nhóm Tứ tượng của Kiều

– Thuý Kiều đứng xúc cảm, ứng với yếu tố nước

– Thuý Vân đứng ý chí, ứng với yếu tố lửa

– Giác duyên đứng lý trí, ứng với yếu tố khí

– Đạm Tiên đứng thân thể, ứng với yếu tố đất

Tiên tri về hậu vận của Kiều

Giác Duyên nghe nói rụng rời:

“Một đời nàng nhé! Thương ôi còn gì?”

Sư rằng: “Song chẳng hề chi,

Nghiệp duyên cân lại, nhắc đi còn nhiều.

Xét trong tội nghiệp Thuý Kiều,

Mắc điều tình ái, khỏi điều tà dâm.

Lấy tình thâm, trả nghĩa thâm,

Bán mình đã động hiếu tâm đến trời.

Hại một người, cứu muôn người,

Biết đường khinh trọng, biết lời phải chăng.

Thửa công đức ấy ai bằng,

Túc khiên đã rửa lâng lâng sạch rồi.

Khi nên, trời cũng chiều người,

Nhẹ nhàng nợ trước, đền bồi duyên sau.

Điều cực kỳ khó hiểu trong tiên tri của Tam Hợp Đạo Cô là đánh giá Kiều “Hại một người, cứu muôn người”

– “Hại một người” chắc là hại chình mình ?

– “Cứu muôn người” là cứu ai, vì sao một người sông cuộc đời lưu lạc như Kiều lại có thể cứu muôn người ?