—o—o—o—
ĐẠO BA TRONG TRUYỆN KIỀU
Có thể nói rằng trong đời Kiều có hai người đàn ông, một phương bắc, một phương nam, một võ, một văn, một công tử phong lưu, một anh hùng hào kiệt, nhưng đều là tri âm tri kỷ.
Bà người này tạo thành một bộ ba y như bộ ông bà đầu nhau trong đó Kim Trọng là ông Táo, Từ Hải là ông Công. Cái nghĩa của ba người là ba sinh, ba tử và quan hệ của ba người này là đồng sinh đồng tử, trong đó Kim Trọng giữ sinh và Từ Hải giữ tử.
Cùng nhau cho trọn đạo ba
Thà là lìa thác, chẳng thà lìa sinh
Vai trò của hai người đàn ông này trong Đoạn trường của Kiều chỉ có hiểu được qua nội thế và ngoại thế.
KIM TRỌNG – NGOẠI THẾ ĐOẠN TRƯỜNG
Kim Trọng là người ở bên ngoài Đoạn trường mà lại có thể đưa Kiều vào trong Đoạn trường và đón Kiều ra khỏi Đoạn trường.
Thế của Kim Trọng ở bên ngoài Đoạn trường là rất rõ vì khi biến cố xảy ra với Kiều thì Kim Trọng lại ở đang ở quê nhà chịu tang chú, và cứ như vậy Kim Trọng không có tin tức của Kiều trong suốt Đoạn trường 15 năm của Kiều.
Đoạn trường của Kiều được Kim Trọng biết được hoàn toàn qua lời kể của người này người khác mà hầu hết là người quan sát chứ không phải là người trong cuộc.
Đoạn trường của Kiều với Kim Trọng giống như một giấc mơ dài mà khi tỉnh dạy phải cố sức nhớ lại để hình xem ta đã mơ chuyện gì. Nó khiến cho tình yêu và hẹn thề tình yêu của hai người giống như một giấc mơ bên trong một giấc mơ, và chỉ có người mộng mơ như Kim Trọng mới quyết tâm giữ lấy giấc mơ này như mục đích sống và ánh sáng linh hồn mình.
Manh mối đầu tiên mà Kim Trọng dò ra được về Kiều là Lâm Truy, nơi có lầu xanh của Tú Bà và Mã Giám Sinh. Manh mối này không phải do Kim Trọng tìm ra mà do Thuý Vân nhận được trong mơ.
Hình dung Đoạn trường là một trường không thời gian có biên cực kỳ đứt đoạn, thì lúc Kiều còn nằm trong biên Đoạn trường, Kim Trọng không thể tìm thấy nàng vì Kim Trọng nằm bên ngoài biên đó.
Tuy nhiên, không có Kim Trọng thì Kiều không thể vào, cũng không thể ra được khỏi Đoạn trường. Kim Trọng là người gác cổng của không thời gian Đoạn trường, mà Kiều đi vào hay đi ra thì đều phải mở cổng bằng chìa khoá mà Kim Trọng giữ.
Chỉ sau khi xe tơ kết tóc với Kim Trọng thì thân mệnh của Kiều mới đầy đủ và trọn vẹn để vững vàng bước vào Đoạn trường, với tâm thế phải đi ra được khỏi Đoạn trường, nghĩa là đạt được Tân thanh.
Chỉ sau khi tiếp tục làm lễ bái đường và động phòng, là hai lễ tiếp theo lễ xe tơ kết tóc của một lễ kết hôn truyền thống, Kiều mới thực sự ra khỏi Đoạn trường.
Tưởng tượng, Kim Trọng và Kiều vừa làm lễ xe tơ kết tóc thì một lỗ giun mở ra và Kiều bị kéo tuột qua lỗ giun đó vào bên trong hố đen, để Kim Trọng bơ vơ ở bên ngoài hố trắng. Vì không thể đi qua lỗ giun, nên Kim Trọng tìm cách đi vòng quanh biên của nó. Đến sông Tiền Đường, Kim Trọng phát hiện ra Kiều đã từ hố đen chui ngược lại qua lỗ giun để quay lại hố trắng rồi. Đoạn trường của Kiều đã kết thúc.
Đùng một cái, Kiều lại tái xuất hiện ở trong lễ kết hôn của hai người, mà bị ngưng lại trong thời gian 15 năm, y như công chúa bị phù phép ngủ trong rừng và hai người lại tiếp tục lễ kết hôn của mình.
Trong lễ xe tơ kết tóc, Kiều đã đánh đàn cho Kim Trọng nghe, khi Kim Trọng nhận ra tiếng đàn này rất ai oán và Kiều giải thích rằng nàng đã được báo về mệnh bạc của mình.
Trong lễ động phòng, Kiều lại đánh đàn cho Kim Trọng nghe, và Kim Trọng nhận ra lần này tiếng đàn đã thay đổi hoàn toàn. Nghĩa là Kim Trọng chính là người cảm nhận được về Tân thanh của Kiều sau khi đi qua Đoạn trường.
Chàng rằng: “Phổ ấy tay nào?
Xưa sao sầu thảm, nay sao vui vầy?
Tẻ vui bởi tại lòng này,
Hay là khổ tận đến ngày cam lai?”
Nàng rằng: “Vì chút nghề chơi,
Đoạn trường tiếng ấy hại người bấy lâu!
Một phen tri kỷ cùng nhau,
Cuốn dây từ đấy, về sau cũng chừa.”
TỪ HẢI – NỘI THẾ ĐOẠN TRƯỜNG
Từ Hải là người ở bên trong Đoạn trường cùng Kiều. Từ Hải cùng Kiều đi qua đoạn sinh tử cuối cùng của Đoạn trường. Từ Hải là người nhận ra rất rõ bài học cuộc đời lớn của Kiều, bài học chim lồng cá chậu, và quán tính nghiệp của Kiều là luôn nương vào cái thế người khác bày ra cho mình, chứ không có cái thế của chính mình, bởi vì Từ Hải hoàn toàn ngược với Kiều. Từ Hải và thử thách cao nhất của Đoạn trường, và bài học con mồi sập bẫy kẻ săn mồi với Hồ Tôn Hiến.
Tưởng tượng, Kim Trọng và Kiều đang làm lễ kết hôn, thì Kiều bị một con đại bàng bắt cóc về trong giấu trong cái hang của nó. Khi Kim Trọng lặn lội theo dấu vết con chim đại bàng và tìm đến miệng hang thì nghe tin Kiều đã được cứu. Câu chuyện là tráng sĩ Từ Hải đã tự nguyện nhảy vào cái hang cùng chịu cảnh Đoạn Trường với Kiều, rồi lấy cái chết đứng của mình ra để thức tỉnh Kiều về bản chất của con thú săn mồi Hồ Tôn Hiến và quán tính cá lồng chim chậu của Kiều. Nhờ vậy, Kiều đã chọn cái chết để khỏi cái bẫy của Hồ Tôn Hiến.
KIỀU – LƯỠNG THẾ ĐOẠN TRƯỜNG
