Mười hai con giáp đại diện cho hình thể sự sống muôn loài, gồm
– Thế giới động vật : Loài trên cạn, loài dưới nước, loài trên trời, loài sống trong lòng đất, loài lưỡng cư
– Thế giới thực vật
– Thế giới vi sinh
– Thế giới thần thú,
– Người thú, người chim, người cá, người côn trùng (ví dụ người nhện),
– Các dạng bản thổ đất nước, lục địa,
– Các dạng bản thổ hành tinh, chòm sao
12 con vật trên cạn mà thường được đem ra làm ví dụ cho 12 con giáp là
– Tý : Chuột
– Sửu : Trâu/Bò
– Dần : Hổ
– Mão : Mèo/Thỏ
– Thìn : Rồng
– Tỵ : Rắn
– Ngọ : Ngựa
– Mùi : Dê
– Thân : Khỉ
– Dậu : Gà
– Tuất : Chó
– Hợi : Lợn/Voi
12 địa chi ứng với 12 cung hoàng đạo
– Bạch Dương : Mùi
– Kim Ngưu : Sửu
– Song Tử : người sinh đôi
– Cự Giải : con cua
– Sư Tử : con sư tử
– Xử Nữ, Thất Nữ, Trinh Nữ : người con gái
– Thiên Bình : cái cân
– Thiên Yết, Bọ Cạp, Thần Nông, Hổ Cáp : bọ cạp (vòi đuôi)
– Nhân Mã : Đầu người thân ngựa
– Ma Kết : Đầu thân dê đuôi thân cá
– Bảo Bình : nước chảy khỏi bình
– Song Ngư : Hai con cá
Chúng ta thử đưa ra một số ví dụ về 12 con giáp dưới nước
TÝ
– Tỵ (thú trên cạn) : chuột đồng, chuột túi, sóc, sóc chuột
– Tỵ (thú dưới nước) : chuột nước, rái cá
SỬU
– Sửu (thú trên cạn) : trâu, ngưu, bò, nghé
– Sửu (cây cỏ) : cỏ ngưu bàng
– Sửu (thiên văn, chiêm tinh) : Kim Ngưu
– Sửu (huyền sử) : Ngưu Ma Vương, Ngưu Lang, Trâu vàng hồ Tây
Sửu là con vật to lớn, hung hữ trong một số loài
– Ruồi trâu
DẦN
– Dần (thú trên cạn) là hổ, cọp, beo, mãnh, chằn
MÃO
– Mão (thú trên cạn) : mèo, thỏ, cáo
– Mão (chim trên trời) : cú mèo
– Mão (thần thú) : phù thuỷ bóng đêm (Ai Cập), ngọc thỏ trên cung trăng
THÌN
– Thìn trên trời là rồng có cánh hoặc không có cánh mà biết bay
– Thìn trên cạn là rồng đất, kỳ đà, tắc kè, thằn lằn,
– Thìn lưỡng cư là thuồng luồng, cá sấu
– Thìn dưới nước là cá chép hoá rồng
– Thìn thần thú là rồng lai ghép muôn loài
TỴ
– Tỵ trên cạn là rắn
– Tỵ dưới nước là rắn nước
NGỌ
– Ngọ trên cạn là ngựa, mã
– Ngọ dưới nước là cá ngựa.
– Ngọ trên trời là chim ngựa
– Ngọ trong thần thú, người thú là Nhân Mã
– Ngọ trong Chiêm tinh Hoàng đạo là Cung thủ
– Ngọ cây cối là cỏ mã đề, cỏ roi ngựa (mã tiên thảo), mã kế, mã xỉ (rau sam), cây mã hoàng, cây bạch mã
Ngọ là các con vật rất to trong các giống loài, có thể bởi vì mã là cái vẻ ngoài lớn lao, to tát, đẹp đẽ
– mãnh mã (voi ma mút),
– mã hoàng (đỉa trâu),
– mã nghĩ (kiến càng),
– mã lang (chuồn chuồn ngô),
– mã trách (châu chấu voi)
MÙI
– Mùi trên cạn là con dê
– Mùi trong chiêm tinh là Bạch Dương và Ma Kết (đầu dê đuôi cá)
– Mùi trong thần linh là thần Pan (người dê)
THÂN
– Thân trên cạn là con khỉ
DẬU
– Dậu trên cạn là gà, và các giống chim đi bộ nhiều hơn bay
– Dậu trên trời là chim nói chung, và các giống chim trong bộ Gà, phượng hoàng
– Dậu lưỡng cư là vịt, ngan, ngỗng hay các giống chim nước
– Dậu trong sắc tộc là Pháp, nước tự nhận mình là Gà trống Gaulois
TUẤT
– Tuất trên cạn là chó, cẩu
– Tuất dưới nước là chó biển (hải cẩu)
– Tuất trong thiên văn là sao Thiên Cẩu (Chó trời)
HỢI
– Hợi trên cạn là
– – Lợn, Heo, Trư
– – Voi, Tượng
– – Bộ có vòi,
– – Heo vòi, lợn vòi : Heo vòi (Tapir): Là động vật móng guốc có họ hàng gần với tê giác và ngựa, nhưng lại sở hữu chiếc mũi kéo dài linh hoạt giống voi. Chúng sinh sống chủ yếu ở các khu rừng nhiệt đới Nam Mỹ và Đông Nam Á (như heo vòi Malaysia).
– – Chuột chù voi (Elephant shrew): Loài thú nhỏ bé ở châu Phi có kích thước chỉ bằng chuột nhưng lại có chiếc mõm dài kỳ lạ, di chuyển và cử động linh hoạt hệt như chiếc vòi thu nhỏ của voi.
– – Hào
– Hợi dưới nước là
– – Cá heo,
– – Cá voi,
– – Lợn biển.
– Hợi côn trùng
– – Bọ vòi voi: Nhóm côn trùng thuộc họ Curculionidae (như bọ vòi voi hại dừa/hại điều) có phần đầu kéo dài thành một chiếc vòi dài.Vòi voi đầu đỏ (Pyrops candelaria): Loài côn trùng đặc hữu có chiếc vòi dài nhô ra từ đầu. Chúng thường được dân gian ví von gọi là “voi bay”
– Hợi giáp xác
– – Tu hài (Ốc vòi voi): Đây là một loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ có kích thước lớn, sống ở vùng nước mặn. Điểm đặc trưng nhất của chúng là phần “chân” hình trụ dài (thường bị nhầm là vòi) thò ra ngoài vỏ để hút thức ăn.
– Hợi trên trời là Chim lợn
– Hợi côn trùng là các côn trùng có vòi đốt như bướm, ong
– Hợi thần thú
– – Thần Ganesha (con trai của thần Shiva và nữ thần Parvati) là vị thần mình người đầu voi cực kỳ đáng kính và dễ nhận biết.
– – Vighnaharta – vị thần phá tan mọi rào cản, chướng ngại vật. Người Hindu luôn cầu nguyện ngài đầu tiên trước khi bắt đầu bất kỳ nghi lễ, chuyến đi hay công việc kinh doanh nào. Ý nghĩa các bộ phận: Đầu voi lớn tượng trưng cho trí tuệ vĩ đại; đôi tai to biểu thị sự biết lắng nghe; chiếc vòi linh hoạt biểu phô khả năng phân biệt thiện ác; và đôi mắt nhỏ đại diện cho tầm nhìn xa trông rộng
– – Airavata – Thần thú hộ vệ thiên giới trong, thần thoại, Airavata là một con voi trắng đa ngà (thường là 4 hoặc 7 ngà) bước ra từ sự kiện Khuấy biển sữa (Samudra Manthan).Airavata là vật cưỡi (Vahana) của thần sấm sét Indra – vua của các vị thần.Nó còn được coi là vua của các loài voi, có khả năng điều khiển mây mưa để ban phát mùa màng tốt tươi.
– – Ashta Diggajas : Vũ trụ học Hindu giáo tin rằng có 8 tháp voi thần (gọi là Ashta Diggajas) đứng ở 8 hướng khác nhau để đỡ lấy và giữ vững trọng trách cân bằng cho Trái Đất. Hình tượng các chú voi lực lưỡng nâng đỡ đền đài từ phần móng kiến trúc là minh chứng rõ nét cho niềm tin này.
– – Gajalakshmi (Nữ thần Lakshmi bên cạnh loài voi) là biểu tượng tối cao của sự giàu sang và quyền lực. Trong các bức họa, nữ thần thường được hộ tống bởi hai chú voi trắng phun dòng nước tinh khiết lên người ngài, tượng trưng cho những cơn mưa mang lại sự màu mỡ, thịnh vượng và tài lộc.
– Hợi trên cạn là
– – Lợn, Heo, Trư
– – Voi, Tượng
– – Bộ có vòi,
– – Heo vòi, lợn vòi : Heo vòi (Tapir): Là động vật móng guốc có họ hàng gần với tê giác và ngựa, nhưng lại sở hữu chiếc mũi kéo dài linh hoạt giống voi. Chúng sinh sống chủ yếu ở các khu rừng nhiệt đới Nam Mỹ và Đông Nam Á (như heo vòi Malaysia).
– – Chuột chù voi (Elephant shrew): Loài thú nhỏ bé ở châu Phi có kích thước chỉ bằng chuột nhưng lại có chiếc mõm dài kỳ lạ, di chuyển và cử động linh hoạt hệt như chiếc vòi thu nhỏ của voi.
– – Hào
– Hợi dưới nước là
– – Cá heo,
– – Cá voi,
– – Lợn biển.
– Hợi côn trùng
– – Bọ vòi voi: Nhóm côn trùng thuộc họ Curculionidae (như bọ vòi voi hại dừa/hại điều) có phần đầu kéo dài thành một chiếc vòi dài.Vòi voi đầu đỏ (Pyrops candelaria): Loài côn trùng đặc hữu có chiếc vòi dài nhô ra từ đầu. Chúng thường được dân gian ví von gọi là “voi bay”
– Hợi giáp xác
– – Tu hài (Ốc vòi voi): Đây là một loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ có kích thước lớn, sống ở vùng nước mặn. Điểm đặc trưng nhất của chúng là phần “chân” hình trụ dài (thường bị nhầm là vòi) thò ra ngoài vỏ để hút thức ăn.
– Hợi trên trời là Chim lợn
– Hợi côn trùng là các côn trùng có vòi đốt như bướm, ong
– Hợi thần thú
– – Thần Ganesha (con trai của thần Shiva và nữ thần Parvati) là vị thần mình người đầu voi cực kỳ đáng kính và dễ nhận biết.
– – Vighnaharta – vị thần phá tan mọi rào cản, chướng ngại vật. Người Hindu luôn cầu nguyện ngài đầu tiên trước khi bắt đầu bất kỳ nghi lễ, chuyến đi hay công việc kinh doanh nào. Ý nghĩa các bộ phận: Đầu voi lớn tượng trưng cho trí tuệ vĩ đại; đôi tai to biểu thị sự biết lắng nghe; chiếc vòi linh hoạt biểu phô khả năng phân biệt thiện ác; và đôi mắt nhỏ đại diện cho tầm nhìn xa trông rộng
– – Airavata – Thần thú hộ vệ thiên giới trong, thần thoại, Airavata là một con voi trắng đa ngà (thường là 4 hoặc 7 ngà) bước ra từ sự kiện Khuấy biển sữa (Samudra Manthan).Airavata là vật cưỡi (Vahana) của thần sấm sét Indra – vua của các vị thần.Nó còn được coi là vua của các loài voi, có khả năng điều khiển mây mưa để ban phát mùa màng tốt tươi.
– – Ashta Diggajas : Vũ trụ học Hindu giáo tin rằng có 8 tháp voi thần (gọi là Ashta Diggajas) đứng ở 8 hướng khác nhau để đỡ lấy và giữ vững trọng trách cân bằng cho Trái Đất. Hình tượng các chú voi lực lưỡng nâng đỡ đền đài từ phần móng kiến trúc là minh chứng rõ nét cho niềm tin này.
– – Gajalakshmi (Nữ thần Lakshmi bên cạnh loài voi) là biểu tượng tối cao của sự giàu sang và quyền lực. Trong các bức họa, nữ thần thường được hộ tống bởi hai chú voi trắng phun dòng nước tinh khiết lên người ngài, tượng trưng cho những cơn mưa mang lại sự màu mỡ, thịnh vượng và tài lộc.
