CÁC HỆ THỐNG SÔNG Ở VIỆT NAM

Mê Kông

– Bắt nguồn từ cao nguyên Thanh Tạng (nghĩa là giữa cao nguyên Tây Tạng và cao nguyên Thanh Hải) với 2 đầu nguồn lớn, 1 từ cao nguyên Tây Tạng và 1 từ cao nguyên Thanh Hải, hợp nhau ở Xương Đô, biên phía tây của cao nguyên Tây Tạng, giáp với cao nguyên Thanh Hải.

– Chảy qua các quốc gia :

– – – Trung Quốc (cao nguyên Thanh Tạng, tỉnh Vân Nam),

– – – Myanmar (biên Myanmar – Trung Quốc, rồi biên Myanmar – Lào đến tam giác vàng là biên Myanmar – Lào – Thái Lan),

– – – Lào : chạy biên Myanmar Lào đến Tam Giác Vàng (như trên đã nói), rồi chạy tiếp theo biên Thái Lan – Lào, chạy vào nội địa Lào đến biên giới Lào Campuchia

– – – Campuchia : chạy từ biên giới Lào – Campuchia vào giữa Campuchia, rồi sang biên giới Việt Nam – Campuchia. Campuchia như cái lòng chảo bao bọc tất cả các phía bởi núi, dồn nước vào giữa là sông Mê Kông (bên đông) và Biển Hồ (bên tây)

– – – Việt Nam : là các cửa ra của sông Mê Kông.

Nhóm quốc gia sông Mê Kông (trừ thượng nguồn Trung Quốc) là các quốc gia Đông Nam Á lục địa. Nhóm quốc gia còn lại là Đông Nam Á biển đảo gồm Malaysia, Singapore, Indonesia, Đông Timor, Brunei, Philippines. Việt Nam nằm giữa hai nhóm quốc gia này.

Trung Quốc đang muốn thông qua biển Đông, Trường Sa, Hoàng Sa để kiểm soát Đông Nam Á biển đảo, và thông qua sông Mê Kông để thao túng Đông Nam Á lục địa.

Con sông Mê Kông làm nên cả một nền văn minh mà chúng ta tạm gọi là văn minh sông Mê Kông với các đặc điểm

– Sắc tộc tạm gọi là da vàng, tóc đen

– Văn minh lúa nước

– Phật giáo Thượng toạ bộ

– Tết nước vào khoảng tháng 4 dương lịch

Các nôi văn hoá Mê Kông có biên là một vành đai núi và cao nguyên sau

– Phía Đông : Trường Sơn – Hoàng Liên Sơn – Ai Lao Sơn – Hoành Đoạn

– Phía Bắc : Cao nguyên Thanh Hải – Xương Đô/Tăngguala – Cao nguyên Tây Tạng

– Phía Tây : Biên phía Tây xa nhất của sông Mê Kông có thể nói là sang đến châu thổ sông Bramaputra của Băngladesh và biên hẹp nhất là dãy núi Dangrek nơi có đền Preah Vihear. Các con sông sau nằm giữa hai biên này vẫn thuộc hệ thống sông Mê Kông mở rộng là sông Mê Nam, sông Salween, sông Irrawaddy

– Phía Nam : Biển Andaman – Vịnh Thái Lan (núi Bokor) – Biển Đông

Đầu nguồn sông Mê Kông được coi là ở Xương Đô (thủ phủ của đông Tây Tạng), nơi hai dòng sông Trát Khúc (Zaqu Qu) và Ngang Khúc (Angqu) hợp thành để tạo thành thượng nguồn sông Mekong (sông Lan Thương).

– Trát Khúc chảy từ cao nguyên Thanh Hải

– Ngang Khúc chảy từ cao nguyên Tây Tạng.

Cuối nguồn của hệ thống sông Mê Kông mở rộng chia thành

– Các dòng chảy sang biển Đông : chính là cửa sông Tiền sông Hậu, mà Việt Nam tạm gọi là Cửu Long

– Các dòng chảy sang biển Tây (vịnh Thái Lan & biển Andaman)

– – – Sông Irrawaddy : Đây là con sông cũng chảy từ Tây Tạng

– – – Sông Salween : Đây là con sông chảy lên Tây Tạng cùng Mê Kông, liên quan đến nguồn bên Tây Tạng của Mê Kông.

– – – Sông Mê Nam : Giữa Mê Kông và Mê Nam là một vùng khô cạn thuộc về phía Tây Thái Lan, cho nên Thái Lan phải làm dự án tưới tiêu cho vùng này bằng cách lấy nước từ Mê Kông.

Các cửa ra của sông Mê Kông ở nước ta

– Cửu Long

– – – Thuộc sông Tiền: Cửa Tiểu, cửa Đại, cửa Ba Lai, cửa Hàm Luông, cửa Cổ Chiên và cửa Cung Hầu.

– – – Thuộc sông Hậu: Cửa Định An, cửa Ba Thắc (Bassac) và cửa Trần Đề,

– Các dòng chảy ngang không thuộc 9 của trên

– – – Sông Giang Thành ở Hà Tiên làm biên của Việt Nam và Campuchia, chảy từ Châu Đốc (nhánh gốc từ Phnom Pênh)

– – – Rạch Giá đổ từ Long Xuyên (dòng chính sông Hậu)

– – – Sông Cái Lớn, Cái Bé đổ từ Cần Thơ (dòng chính sông Hậu)

– – – Sông ông Đốc

– – – Sông Bảy Hạp

– – – Sông Cửa Lớn

– – – Sông Bồ Đề

– – – Sông Gành Hào

– – – sông Mỹ Thanh

Dòng chảy vào của sông Mê Kông ở nước ra chia làm 2

– Sông Hậu (hữu ngạn) đi từ Phnom Pênh, nhánh sông bên Campuchia gọi là sông Bassac (Ba Thắc)

– – – Hậu Giang vào Việt Nam theo dòng chính đi qua Châu Đốc, Long Xuyên và Cần Thơ, đổ ra biển Đông (theo 3 cửa của Cửu Long : Cửa Định An, cửa Ba Thắc (Bassac) và cửa Trần Đề).

– Sông Tiền có đổ ra biển theo 6 cửa của Cửu Long và Vàm Cỏ

– – – Dòng chính vào nước ta ở cửa khẩu Vĩnh Xương (An Giang) và cửa khẩu Thường Phước (Đồng Tháp) vì con sông này là ranh giới của hai tỉnh An Giang và Đồng Tháp

– – – Sông Sở Thượng – Sở Hạ nhận nước từ phân lưu của sông Tiền từ Peam Ro, Campuchia

– – – – – Sông Preak Banam sang Việt Nam (Đồng Tháp) thành sông Sở Thượng, hợp với sông Tiền ở Hồng Ngự

– – – – – Sông Kampong Trabaek River sang Việt Nam (Đồng Tháp) thành sông Sở Hạ chảy về Hồng Ngự hợp với sông Sở Thượng

Sông Vàm Cỏ có thể coi là thuộc hệ thống sông Tiền mở rộng

– Vàm Cỏ Tây bắt đầu từ rạch Long Khốt tại huyện biên giới đầu nguồn Vĩnh Hưng, Tây Ninh, Việt Nam) có hai nguồn từ tỉnh Pray Vieng, Campuchia

– – – Nguồn sông Kampong Trabaek River (cùng nguồn với sông Sở Hạ)

– – – Nguồn sông Stưng Svay Rieng

– Vàm Cỏ Đông (nguồn bên Campuchia là Preak Kampong Spean)

Các con sông đổ ra bờ biển, tính từ biên giới với Campuchia ở Hà Tiên có thể coi là thuộc hệ thống sông Hậu mở rộng : Giang Thành, Rạch Giá, sông Cái Lớn, Cái Bé, sông ông Đốc, sông Bảy Hạp, sông Cửa Lớn, sông Bồ Đề, sông Gành Hào, sông Mỹ Thanh

Các địa danh liên quan đến sông Tiền – Hậu

– Sông Tiền

– – – Hồng Ngự (bờ Đông)

– – – Mỹ Tho, Cao Lãnh (bờ Đông)

– – – Sađéc (bờ Tây)

– – – Bến Tre (sông Hàm Luông)

– Sông Hậu

– – – Châu Đốc

– – – Long Xuyên

– – – Cần Thơ

– Giữa hai sông Tiền Hậu

– – – Chợ Mới / Vàm Nao

– – – Vĩnh Long

– – – Sóc Trăng

– Giữa sông Hậu biển

– – – Hà Tiên

– – – Thất Sơn – Ba Thê, Óc Eo

– – – U Minh

– – – Cà Mau

Tóm lại sông Mê Kông có 2 hệ thống

– Nhánh dọc : Mê Kông chảy từ cao nguyên Thanh Tạng ra biển Đông là Cửu Long

– Nhánh ngang chủ yếu chảy ra biển Nam Ấn

– – – Irrawaddy (Myanmar) chảy ra biển Andaman

– – – Salween (Myanmar) chảy ra biển Andaman

– – – Mê Nam (Thái Lan) chảy ra vịnh Thái Lan

– – – Srê Ambel (Campuchia) chảy ra vịnh Thái Lan

– – – Sông Giang Thành, sông Rạch Giá, sông Cái lớn, sông Cái bé, sông Cửa Lớn… chảy ra vịnh Thái Lan (Việt Nam)

– – – Sông Bồ Đề, sông Mỹ Thạnh chảy ra biển Đông, sông Vàm Cỏ (Việt Nam)