Mình mới đi xem Hộ Linh Tráng Sĩ, là phim huyền sử võ thuật dựa trên truyền thuyết dân gian về bí mật lăng mộ vua Đinh Tiên Hoàng. Nguyên nhân mình lựa chọn phim này vì mình muốn ủng hộ phim lịch sử, mà luôn tốn kém hơn rất nhiều so với phim bình thường, đặc biệt phim lịch sử võ thuật.
Mình không tin vào việc yêu quê hương, yêu lịch sử qua từng trang sách, và mình đã kêu gọi các bạn học sinh tự có các nỗ lực tìm hiểu lịch sử quê hương đất nước của mình. Hiểu lịch sử qua thiền và qua các di tích lịch sử là cách tiếp cận chuyên sâu cho người biết thiền. Mình đã từng mở khoá thiền về lịch sử Trái đất, cách đây 10 năm, khoá Lịch sử Thời kỳ Hùng Vương & Công nguyên năm ngoái, và tương lai sẽ mở khoá thiền lịch sử Đất nước và dân tộc trong đó chắc chắn có thời kỳ Loạn mười hai sứ quân trong tương lai.
Mình mong muốn con mình được tiếp cận lịch sử qua nghệ thuật và mình vô cùng ủng hộ các phim huyền sử.
Với cá nhân mình, Mười hai xứ quân là giai đoạn lịch sử hoành tráng bậc nhất của Thăng Long Tứ Xứ. Minh đã tìm hiểu về giai đoạn lịch sử này trong nhiều năm, qua rất nhiều chuyến đi Ninh Bình và rất nhiều buổi thiền.
Có một điều mà mình đồng ý với bộ phim là vua Đinh Bộ Lĩnh biết về thiên mệnh, bao gồm cái chết của mình, thậm chí ông còn biết trước ai sẽ giết ông và rất nhiều người phải sẽ chết theo ông. Đinh Bộ Lĩnh là một trong số các vị vua đã hoá thánh thần của đất nước và dân tộc, mà biết thiên mệnh, như Khổng Tử ở tuổi 50 biết về thiên mệnh “Ngũ thập nhi tri thiên mệnh”.
Thuận theo thiên mệnh, Đinh Bộ Lĩnh đã chọn cho mình một cái chết mở, để định hình cả một thời kỳ lịch sử cho các triều đại phong kiến sau ông từ thời của Lê Đại Hành đến Lý Công Uẩn. Việc Lê Hoàn lên ngôi vua đánh tan quân Tống xâm lược trên sông Bạch Đằng chính là minh chứng cho cái chết thuận mệnh của Đinh Bộ Lĩnh.
Số lượng nhân thần được thờ cúng trong giai đoạn lịch sử Mười hai xứ quân đứng đầu tất cả các thời kỳ lịch sử của Thăng Long Tứ Xứ với hơn 300 nam tướng, tương đương thời kỳ Hai Bà Trưng, với hơn 300 nữ tướng và hơn 300 nam tướng. Thời kỳ Hai Bà Trưng ở đầu Công nguyên hiện nữ và ẩn nam, còn thời kỳ Mười hai xứ quân ở giữa Công nguyên hiện nam và ẩn nữ. Dương Vân Nga là nữ hiện duy nhất bên cạnh Đinh Bộ Lĩnh và Lê Đại Hành, với sứ mệnh “Một vai gánh vác cả đôi sơn hà”. Dương Vân Nga là Đại Thắng Minh Hoàng hậu, còn Đinh Bộ Lĩnh là Đại Thắng Minh Hoàng đế, hoặc Vạn Thắng Vương.
Hãy tưởng tượng, các thần linh đã xuất lượng với số lượng dầy đặc để hoá thân làm các nhân vật lịch sử trong hai thời kỳ này, mà đứng đầu là Hai Bà Trưng và Đinh Bộ Lĩnh. Các vị này sau khi chết lại hoá thần, hoá thánh, hoà vào long mạch của đất nước và dòng chảy lịch sử của dân tộc. Nếu có một tác phẩm văn học để mô tả hai thời kỳ này thì nó sẽ không khác gì Phong thần diễn nghĩa cả.
Tất cả nữ tướng của Hai Bà Trưng đều biết về việc Hai Bà Trưng sẽ thua và mình sẽ cần một cái chết như thế nào như chính Hai Bà Trưng. Một số quan tướng của Đinh Bộ Lĩnh cũng biết về việc họ phải chọn chết hay sống sau chết cái chết của Đinh Bộ Lĩnh.
Cái khó khăn cực kỳ lớn của Hộ linh tráng sỹ, phải đối nghịch lại cái tâm lý học tham sống vô nghĩa và sợ chết có ý nghĩa của đám đông này. Chúng ta sống ở cái thời tham sống sợ chết dù sống cuộc đời vô nghĩa, dù không biết sống để làm gì, vẫn bỏ cả núi tiền, chịu mọi đau đớn mổ xẻ và uống thuốc độc hai, dù đưa cả gia đình vào thảm cảnh chữa bệnh, vẫn cố chữa. Chúng ta không thể hiểu nào hiểu nổi những người cương quyết phải chết theo cách của mình, những người tự lựa chọn rằng mình sẽ chết ở đâu, chết lúc nào, chết như thế nào, chết dưới tay ai, chết cùng ai, rồi dày công chuẩn bị cho cái chết của mình y như thế.
Cái không thành công lớn nhất của phim khi không làm cho người xem phim hiểu nổi cái tâm lý “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh” của các nhân vật. Nếu một người dã dám quyết tử thì phải tự biết chết ở đâu và như thế nào, chứ không thể tầm thường chết theo lệnh thằng khác đưa, chết theo rượu thằng khác mời. Kẻ tầm thường như vậy khó có thể gánh vác thế cục mà Đinh Bộ Lĩnh đã trao. Có thể chính đoàn làm phim đã không hiểu thấu đáo việc này, không hiểu được thấu đáo cái tâm lý học này. Mong muốn của mình khi viết điều này là hãy hiểu tâm lý anh hùng tự chết này nếu bạn xem phim, và nếu bạn không hiểu thì đừng trách đoàn làm phim không hiểu, còn nếu bạn hiểu bạn sẽ thông cảm với việc đoàn làm phim không hiểu, và cảm ơn đoàn làm phim đã bỏ ra một số tiền lớn đến như vậy để làm một bộ phim khó đến như vậy.
Đặt vào địa vị của các nữ tướng Hai Bà Trưng, họ luôn chết trong một long mạch nào đó, và họ sẽ dụ quân địch đến đúng chỗ đó hoặc họ đóng quân ở chính chỗ đó và khi chết họ nhảy thẳng vào long mạch, đưa thân, đưa máu, đưa hồn của mình vào chỗ đó. Làng nào thờ tướng Hai Bà Trưng nào thì đó chính là hồn cốt của đất làng luôn.
Mình đã dạy nhiều khoá cả lý thuyết và thiền về cái chết, bằng cách thấu hiểu tiến trình cuộc sống mà đạt đỉnh cao chuyển hoá ở cái chết. Một số học sinh của mình có người thân tự tử cuối cùng đã có thể tạm chấp nhận rằng một người cần được sống, chết theo cách của riêng mình, một khi đổ bệnh nặng, liệu có người thân có để yên cho họ được sống và chết theo cách của họ, một khi đổ bệnh nặng, liệu chính họ liệu có đủ minh triết để sống và chết theo cách riêng của họ. Một số người áp đặt đủ mọi loại chữa trị không khác gì tra tấn cho người thân mắc bệnh ung thư, người bệnh không theo áp đặt của họ thì họ thất vọng, oán trách, rồi cảm giác bị phản bội. Một người nhân danh tình thân và tình yêu mà không đứng được đúng vị trí của mình và không giữ được thái độ trung dung của mình, rất dễ đi quá xa đến mức xúc phạm và chà đạp quyền được sống thanh thản và riêng tư vào giây phút cuối đời của người thân.
Thử đặt mình vào địa vị của nhóm hộ linh tráng sỹ, họ có thể sẽ chia thành hai nhóm như đời Hai Bà Trưng, nhóm chết sẽ chết ở huyệt ngay thời điểm hoàn thành sứ mệnh sẽ hoà vào huyệt luôn và huyệt sẽ chôn dấu họ cùng toàn bộ bí mật về họ, và nhóm ẩn thân thay hình đổi dạng sống tiếp cuộc đời thứ hai không ai nhận ra họ luôn. Ai cần chọn đường nào do năng lượng của họ trên bàn cờ vận mệnh đất nước và dân tộc quyết đinh.
Trong một bí mật lớn, về nguyên tắc mỗi người chỉ biết đúng việc của mình và cái chết là một bí mật riêng tư nhất của mỗi trong cuộc đời cũng như là bí mật của cả nhân loại. Rất khó hiểu khi những người làm nhiệm vụ bí mật lại có cả danh sách đầy đủ của nhau, rồi biết mặt biết tên nhau biết nhiệm vụ biết đường đi nước bước của nhau. Rất khó hiểu khi những người làm việc bí mật đại sự cứ kéo nhau ra chỗ có cảnh đẹp, đánh đấm ầm ầm, lộ liễu cứu nhau, lộ liễu cãi nhau, rồi lỗ liễu tụ ở một chỗ chết cùng nhau. Các quân cờ mà cứ tụ vào một chỗ, vận hành cả đám rối chân nhau, cứ phụ thuộc vào một người đứng đầu bảo sao làm vậy, thì bàn cờ long mạch, mà có bao nhiêu là quân cờ, biết vận hành kiểu gì.
Chúng ta sống trong tâm thế Công mà lúc nào cũng muốn tấn công, công kích, chiếm hữu, bình phẩm người khác, nên không thể hiểu đánh nhau chỉ mà để thua như Hai Bà Trưng, hay sống chỉ để cuối đời bị giết như Đinh Bộ Lĩnh. Chúng ta nhìn vào từng trận đánh, còn Hai Bà Trưng nhìn và Đinh Bộ Linh vào vận mệnh đất nước và dân tộc theo cả dòng chảy của cả Công nguyên, và tính toán cả một bàn cờ thế cục rộng lớn hơn hẳn cái bàn cờ hình chữ S của dải đất Việt Nam bây giờ. Nếu đánh cờ mà bạn dám để đối phương ăn một số quân cờ, để bạn có thế thắng cả ván cờ, sao Hai Bà Trưng và Đinh Bộ Lĩnh không làm được thế cho ván cờ cuộc đời và ván cờ Công nguyên. Thắng như thế chả phải là đại thắng, chẳng phải là vạn thắng, so với việc cứ giằng co từng trận, giằng co từng nước với đối thủ hay sao.
Chúng ta không thể nào hiểu được cách Đinh Bộ Lĩnh chọn bị giết chết, bởi những kẻ có tham vọng thay thế mình, bằng cách mở cơ hội giết mình rõ ràng cho kẻ cần phải đứng lên gánh vác non sông trong đại vận tiếp theo của đất nước, khi sứ mệnh của ông đã kết thúc. Thế làm vua cơ bản là thế Công, cho nên kẻ giết ông sẽ thay ông giữ cái thế Công này và nhất định kẻ đó phải giết ông ở thế Công, nhưng ông lại chọn chết ở thế nằm ngủ, là thế rất thuận. Nếu ông phải đặt mình vào thế đối nghịch với kẻ thù, một tấn công một phản công, phải tính toán từng đường đi nước bước của kẻ thù để có đối sách thích hợp, thì có khác nào ông coi mình và kẻ thù cao bằng nhau, vậy ông sẽ là Vạn Hoà Vương, chứ không thể là Vạn Thắng Vương được. Nếu kẻ ấy cực kỳ xứng đáng, thì kẻ ấy nhấn định sẽ phải nhận toàn bộ vận mệnh của ông và thế cục của ông. Nếu kẻ ấy chính là ông ở một phiên bản khác, thì hồn của Đinh Bộ Lĩnh, mà thiết tha yêu đất nước và dân tộc có thể vận hành thẳng trong thân xác của kẻ giết mình, thậm chí có thể biến kẻ ấy từ kẻ bán nước sang kẻ yêu nước, nhưng ông cũng không cần làm thế, vì kẻ thực sự có sứ mệnh làm vua thì nhất định có sứ mệnh cứu nước, vì cứu nước lúc đã làm vua chính là cứu vua và cứu chính bản thân mình.
Một sự kiện lịch sử đặc biệt như Loạn mười hai xứ quân luôn xảy ra trong một thế cục lịch sử đặc biệt của Công Nguyên, và chúng ta cũng đang ở thế cục lịch sử đặc biệt như vậy. Rất khó cho chúng ta cảm nhận được sự chuyển vận đang xảy ra lúc này vì bộ 300 tướng nam và tướng nữ hiện nay đều ẩn cả, nhưng tinh thần của họ vẫn hiện hữu trong chúng ta, với chúng ta, giữa chúng ta.
Nếu bạn cảm thấy mình chắc chắn có liên hệ tâm linh nào đó với đời Hai Bà Trưng và đời Đinh Bộ Lĩnh, hãy dành cho đoàn làm phim và chính mình một cơ hội để cảm nhận rằng lịch sử đang lặp lại trong giây phút này. Có thể chính đoàn làm phim đã cảm thấy một điều gì đó như vậy.
Để hỗ trợ các bạn xem phim dễ hơn mình xin giải thích về sự đa dạng của các bộ thế Công của thời kỳ Mười hai xứ quân, với Đinh Bộ Linh cứ tạm coi là thống lĩnh cho cả bộ này.
Chúng ta đang ở giai đoạn kết thúc Công Nguyên, nói cách khác Công nguyên đang nhập thế tử, thế Công của Công Nguyên đang vào tận thế.
Đời Hai Bà Trưng đi thế Công của nữ, nằm trong bộ Công Dung Ngôn Hạnh, mà bình thường chỉ thuận cho Nữ công gia chánh, chứ không thuận cho đánh nhau ngoài chiến trường dạng công phá. Công Ngôn do Trưng Trắc đại diện là thế hiện, Dung Hạnh do Trưng Nhị đại diện được ẩn đi.
Giai đoạn mười hai xứ quân đi bộ thế Công của nam, và Đinh Bộ Lĩnh với việc đánh từng xứ quân đã thống lĩnh các bộ thế công này. Lê Đại Hành đi một thế công đối xứng, không theo bộ, mà theo trung tâm, toả ra các lớp biên, như quỹ đạo Mặt trời. Dương Vân Nga với vai trò gánh vác hai bên sơn hà là người đỡ việc chuyển thế công từ Đinh Bộ Lĩnh sang Lê Đại Hành. Dương Vân Nga là hình tượng xuất sắc nhất của Hộ Linh Tráng Sĩ. Bà vĩ đại hơn nhiều so với đám đông, nên đám đông đa phản chẳng hiểu được bà, dù có thể công kích được bà.
Có người sẽ thắc mắc vì sao Đinh Bộ Linh chết thuận mệnh mà ông lại bị giết trên giường, đơn giản vì Đinh Bộ Lĩnh đứng cả thế trị quốc và thế tề gia, nên ông phải chết đúng với hai thế đó, mới là thuận. Đó là một thế chết cao hơn hẳn thế chết đóng, bằng thế công & phản công mà phim mô tả, nhưng mục đích chết của ông là cái mà phim đã cố gắng mô tả.
Các sự kiện tang lễ của Đinh Tiên Hoàng trong phim được mô tả theo thế Công, nghĩa là sẽ có nhóm tấn công, nhóm phản công, với rất nhiều cảnh đánh nhau. Đã chọn thế công thì chắc chắn sẽ có thắng và có thua. Nhưng nếu Dương Vân Nga và Đinh Bộ Lĩnh đã chọn tên hiệu là Vạn Thắng và Đại Thắng thì họ có thể thua một vài nước, nhưng ván cờ đại cục của họ, ván cờ thiên biến vạn hoá của họ chắc chắn là phải thắng.
Thế công bắt đầu suy ngay vào đời sau của Lê Đại Hành. Nhiều người thắc mắc là vì sao vua Lê Long Đĩnh lại bị vu oan là Lê Ngoạ Triều, với ý nghĩa là vua nằm bởi vì ông cũng đánh nhau nhiều trận thắng, ông cũng rất tài giỏi. Thực ra cái tên này của ông là để nói rằng ông không còn giữ được thế Công ở triều đình, dù ông có thể giữ được thế Công ngoài chiến trường, trên triều đình thế nằm thiết triều của ông không thuận như thế nằm chết của Đinh Bộ Lĩnh. Thế năm của ông là thế thách thức văn võ bá quán và bàn dân thiên hạ, nên đó lại là thế Công nghịch hành, với thế Công trị quốc.
Lê Ngoạ Triều mất, Lý Công Uẩn dù là tướng đã lên ngôi mà không cần tốn một trận chiến nào, đúng hơn ông chỉ Công vị vua tiền nhiệm về tâm thế, chứ không Công về võ thuật, mà có khả năng ông chắc chắn thua. Lý Công Uẩn là một vị vua vĩ đại của Tam giáo đồng nguyên. Thế Công của Lý Công Uẩn là thế công mềm mại, thế cổng ẩn, thế công biến hoá, như cái tên của ông.
Người ta bảo Vạn sự khởi đầu nan, tính đến Lý Công Uẩn thì coi như cái sứ mệnh gánh vác Vạn sự khởi đầu nan cho các thế độ phong kiến nối tiếp nhau của Công nguyên của Đinh Bộ Lĩnh coi như hoàn thành. Sau này khi đất nước lại lâm nguy lần thứ hai khi bị giặc Minh xâm lược, Đinh Bộ Lĩnh tái xuất với vai trò là Lê Lợi. Đây lại là một câu chuyện huyền bí khác.
Các sự kiện chuyển thế của Công nguyên đối với đất nước và dân tộc Việt nằm trong các sự kiện chuyển thế của Công nguyên trên toàn Trái đất, với hai chân sư đại diện là thày Jesus và thày Thích Ca. Công nguyên đã kéo dài hơn 2000 năm, và các sự kiện sinh tử chuyển thế của Công nguyên đều kéo dài hơn hơn một đời người. Giai đoạn nhập thế sinh của Công nguyên kéo dài từ đời của thày Thích Ca đến đời của thày Jesus. Sự kiện thày Thích Ca nhập diệt là sự kiện nhập thế Công của cả Công nguyên. Sự kiện thày Jesus bị đóng đinh là sự kiện xuất thế Công của Công Nguyên, ứng với đứa trẻ công nguyên ra đời và tuổi của nó được tính bằng Công lịch.
Bây giờ chúng ta đang ở giai đoạn tận thế Công của Công nguyên. Mười hai xứ quân là thời kỳ giữa của Công nguyên, khi mà thế Công còn nguyên bộ biến hoá đa dạng với Đinh Bộ Lĩnh đại diện. Ở Mạt Pháp, thời kỳ cuối của Công nguyên này, mỗi chúng ta chỉ vận hành một thế Công nào đó mà là mảnh mạt vỡ vụn ra từ bộ thế Công đầy đủ và chúng ta đang vận hành thế Công này theo cách rất cực đoan.
Đó là lý do rất khó cho chúng ta hiểu được sự hoành tráng của thời kỳ Mười hai xứ quân và sự vĩ đại của Đinh Bộ Lĩnh. Đó là lý do mà nghệ thuật rất quan trọng để chúng ta có thể có chút cảm nhận về thời kỳ lịch sử này, thoát khỏi thế Công cực đoan của mình, mà hiểu được cái vĩ đại của tiền nhân, để biết ơn cha ông, đề cùng nhau kết thúc bài học Công Nguyên trong một thế Công nguyên vẹn.