TINH THẦN XUẤT GIA TRONG ĐẠO PHẬT
Đạo Phật có một tinh thần gọi là “Xuất gia”, mà đạo Nho, đạo Lão trong tam giáo đều không có.
Có thể nói xuất gia và xuất thế là bản chất của Đạo Phật, trong khi nhập gia và nhập thế là tinh thần của đạo Nho. Trên khía cạnh này, đạo Phật và đạo Nho đối xứng với nhau. Bốn thế của đạo Nho là Tu thân – Tề gia – Trị quốc – Bình thiên hạ, đều là thế nhập. Trong khi, vô thường, buông bỏ, tứ diệu đế, giải thoát, nhập diệt của đạo Phật đều đi theo thế xuất.
Các cụ nói “Bụt chùa nhà không thiêng”, vì Bụt là thế xuất gia, của chùa là chẳng của ai cả, thế mà Bụt lại trong nhà, thì Bụt mất thế xuất gia, Bụt mất thiêng.
NGÀY VÍA ĐỨC PHẬT XUẤT GIA
Trong bộ ngày vía của đức Phật Thích Ca, mồng 8 tháng 2 là ngày vía đức Phật Thích Ca xuất gia.
Ngày 15 tháng 4 : Ngày vía đức Phật Thích Ca đản sinh
Ngày 8 tháng 2 : Ngày vía Phật Thích Ca xuất gia
Ngày 8 tháng 12 : Ngày vía Phật Thích Ca thành đạo
Ngày 15 tháng 6 : Ngày vía Đức Phật chuyển pháp luân
Ngày 15 tháng 2 : Ngày vía Phật Thích Ca nhập niết bàn
Trong bộ ngày vía của đức Quán Thế Âm, mồng 19 tháng 9 là ngày vía đức Quán Thế Âm xuất gia.
Ngày 19 tháng 2 : Ngày vía Quan Thế Âm Bồ Tát đản sinh
Ngày 19 tháng 9 : Ngày vía Quan Thế Âm Bồ Tát xuất gia
Ngày 19 tháng 6 : Ngày vía Quan Thế Âm Bồ Tát thành đạo
Sự kiện xuất gia tạm chia cuộc đời đức Phật thành hai giai đoạn
– Giai đoạn tại gia trước sự kiện Xuất gia
– Giai đoạn tu hành sau sự kiện Xuất gia, tu hành dạng xuất gia là ở ngoài xã hội nhưng thực sự không tham vào xã hội, mà quan sát chính mình và xã hội nhiều hơn, nghĩa là xuất thế
Theo truyền thống Phật giáo Bắc tông, Thái tử Tất Đạt Đa rời hoàng cung Ca Tỳ La Vệ, từ bỏ vương vị, vợ đẹp con ngoan và cuộc sống vinh hoa phú quý, chính thức đi vào con đường tu đạo vào đêm mùng 8 tháng 2 âm lịch năm 19 tuổi.
TINH THẦN XUẤT THẾ VÀO NGÀY PHẬT ĐẢN
Đức Phật là người đại diện cho tinh thần xuất gia và xuất thế của đạo Phật, tinh thần đó không phải đợi đến sự kiện đức Phật xuất gia mới có, mà nó là bản chất con người của đức Phật có từ lúc ra đời.
Đức Phật Thích Ca Mâu Ni được sinh ra tại vườn Lâm Tỳ Ni, chỉ có mẹ ngài và người hầu, chứ không sinh trong nhà, với sự có mặt của cha, người trụ gia, như bình thường. Đã vậy, khi ngài không đụng đến đất, mà có bốn Thiên tử đỡ lấy Ngài. Đây là một thế sinh xuất gia.
Sau đó có hai dòng nước từ hư không hiện ra, một dòng lạnh, một dòng nóng tắm rửa sạch sẽ cho ngài. Còn trong kinh Phổ Diệu thì nhắc đến chi tiết trên hư không có chín con rồng phun nước tắm cho Thái tử.
Khi vừa đản sinh, Thái tử Tất Đạt Đa liền đi liền 7 bước và mỗi bước đều có bông hoa sen nở ra đỡ chân Ngài. Đến bước thứ bảy, Thái tử dừng lại, một tay chỉ lên trời, tay còn lại chỉ xuống đất và nói :
“Thiên thượng thiên hạ,
Duy ngã độc tôn,
Vô lượng sanh tử
Ư kim tận hỷ”.
Tinh thần của tuyên ngôn này xuất thế, và năng lực thân thể cùng tinh thần của Thái tử khi sinh không ai trong thế gian bình thường làm được.
LỄ XUẤT GIA & GIẢI THOÁT
Sự kiện xuất gia tu hành không chỉ là sự thay đổi hình thức bên ngoài với chiếc đầu cạo trọc và chiếc y mặc bên ngoài, mà người xuất ra bước ra khỏi ra đình và cũng bước ra khỏi đời sống dục lạc của thế gian, nói cách khác là xuất thế. Người xuất gia phải có tinh thần xuất gia, và phải hiểu được con đường xuất gia như thế nào. Đó là từ giã tất cả những sợi dây ràng buộc của thế gian, không còn thương ghét giận hờn, không còn của cải tài sản, sống vô gia đình, không nhà cửa, chỉ còn ba y một bát, thiểu dục tri túc hằng ngày, biết đủ không tính thiếu. Điều này rất là khó đối với một con người còn tâm dục lạc thế gian, thì không thể nào sống được đời sống xuất thế gian. Con đường tu hành này chỉ có người quyết tâm tìm con đường giải thoát mới có thể thực hiện được mà thôi. Đó là con đường đưa đến giải thoát cứu cánh hoàn toàn cho một kiếp người trong hiện tại.