幼 学 五 言 詩
ẤU HỌC NGŨ NGÔN THI
天 子 重 英 豪
Thiên tử trọng anh hào
文 章 教 尔 曹 (文 章 教 爾 曹 – khác chữ Nhĩ)
Văn chương giáo nhĩ tào
万 般 皆 下 品
Vạn ban giai hạ phẩm
惟 有 读 书 高 (惟有 讀 書 高 – khác chữ Thư)
Duy hữu độc thư cao
少 小 须 勤 学
Thiếu tiểu tu cần học
文 章 可 立 身
Văn chương khả lập thân
满 朝 朱 紫 贵 (滿 朝 朱 紫 貴 – khác chữ Quý)
Mãn triều chu tử quí
尽 是 读 书 人 (盡 是 讀 書 人 – khác chữ Tận, Độc, Thư)
Tận thị độc thư nhân
Nghĩa âm
– Thiên tử trọng anh hào (Thiên tử trọng anh hào)
– Văn chương giáo tâm tính (Văn chương giáo nhĩ tào)
– Vạn ban là hạ phẩm (Vạn ban giai hạ phẩm)
– Duy có độc thư cao (Duy hữu độc thư cao)
– Tuổi nhỏ cần tu học (Thiếu tiểu tu cần học)
– Văn chương để lập thân (Văn chương khả lập thân)
– Vòng đời trọn tử sinh (Mãn triều chu tử quí)
– Gốc rễ người hiểu chữ (Tận thị độc thư nhân)
Lý giải
– Thiên tử trọng anh hào (Thiên tử trọng anh hào) :
– – 天 Thiên : trời, trong bầu trời, ông trời, cha trời
– – 子Tử : con
– – 重 Trọng : trong coi trọng, trịnh trọng, trang trọng, kính trọng, trọng lượng, trọng tâm
– – 英 Anh : trong tinh anh (là tinh tuý ánh sáng/âm thanh tinh thần, không nhìn được bằng mắt thường, không nghe được bằng tai thường), anh hào, anh kiệt, anh hùng
– – 豪 Hào : trong hào sảng, hào phóng, hào cử, phú hào, hương hào
– – 天 子 Thiên tử : con trời, con của cha trời, đứa con trời sinh mang thiên tính tiềm ẩn, mà cần được phát lộ qua quá trình học, tương tự như Phật tâm có sẵn bên trong mỗi người Phật tử mà cần phát triển qua tu đạo. Thiên tử không phải là vua, vài vị vua anh minh đạt được trạng thái thiên tử, người không phải là vua cũng đạt được trạng thái thiên tử, cái người đạt thiên tử này tuỳ thời, tuỳ bản tính của họ có thể lên làm vua hoặc không. Trở thành vua hay làm cho vua đều không phải là mục đích của việc học, là thiên tử hay biểu đạt thiên tính mới là mục đích của việc học
– – 英 豪 Anh hào là bậc thấu hiểu được cái vi tế, anh kiệt là bậc thấu suốt được cái ngóc ngách, ghép lại là hào kiệt, đối với anh hùng đầu đội trời chân đạp đất, là kẻ kiến tạo cấu trúc và chống đỡ được đại cục.
– – Cả câu : Đây câu mở đầu “Ấu học”. Câu đầu này hiểu thế nào, thì cả cái “Ấu học” này đi theo tinh thần đó, nên câu đầu này sẽ cần giải thích cẩn thận nhất. Học với người xưa là một phần của tu đạo, tạo nên có khái niệm tu học, học đạo, học làm người. Học để trau chuốt cái thiên tính, để phát lộ trạng thái thiên tử tự nhiên mới là cái trọng tâm của sự học làm người của mỗi người (mỗi đứa trẻ). Không phải vì vua trọng người có học, nên mình phải đi học, để làm việc phục vụ vua. Học đạo làm người là nguyên tắc xuyên suốt lâu dài, vua không liên quan gì đến sự ấu học để bộc lộ thiên tính, hay tính thiên tử. Đạo học (Đạo nho) không thể theo một đối tượng tạm thời bên ngoài như là vua (vua nhất thời dân vạn đại), mà phải theo cái vĩnh cửu là Thiên
– Văn chương giáo tả hữu (Văn chương giáo nhĩ tào)
– – 文 Văn : trong văn tự, ngữ văn, văn học, văn vần, văn minh, văn hoá, văn hiến, văn chương,
– – 章 Chương : hiến chương, tấu chương, huân chương, huy chương, chương hồi, chương trình
– – 教 Giáo : giáo dục, giáo dưỡng mà có chính thống, xuyên suốt, thống nhất từ trên xuống dưới
– – 尔 hoặc 爾 Nhĩ : cái tai
– – 曹 Tào : hai bên
– – Văn chương
– – Nhĩ tào là hai tai nghe âm thanh tào lao, nhiễu loạn trái phải không thành luồng, không có trật tự thống nhất và không có ý nghĩa xuyên suốt, ám chỉ tâm tính tự nhiên của đứa trẻ chưa được giáo dưỡng, chưa được định hình
– Vạn ban là hạ phẩm (Vạn ban giai hạ phẩm) :
– – 万 Vạn là 10.000 hoặc rất nhiều cá thể đi bộ, thuộc về một trật tự phân cấp có tính bao trùm
– – 般 Ban là ban, ngành, bộ, lớp … chiều phân cấp tổ chức của ban là từ trên xuống dưới
– – Giai là thuộc về giai tầng, giai cấp
– – Hạ là dưới theo chiều tổ chức của ban, giáng hạ là (linh hồn xuống hạ giới) hoá thân (đầu thai) thành
– – Phẩm là sản phẩm vật chất, phẩm cách tinh thần, phẩm hạnh trung hoà giữa vật chất và tinh thần, là các hoá thân của cấp hạ.
– – Cả câu : phẩm của vạn ban hạ giới
– Duy hữu độc thư cao :
– – Duy
– – Hữu
– – Độc : độc là hệ thống hoá và định hình thống nhất ở cấp độ cao nhất, không phải là một.
– – Thư : sách vở, ghi nhận lại nhận thức đã được hệ thống hoá và định hình thống nhất từ trên xuống dưới.
– – Cao là gần với thiên, có tính thiên (đối xứng với thấp hay hạ ở câu trên)
– – Duy hữu : duy chỉ có, duy có, duy chỉ
– – Độc thư là sách vở, đúng hơn là nhận thức đã được hệ thống hoá và định hình thống nhất từ trên xuống dưới, đã đạt cấp độ thống nhất tổng thể, cấp độ định hình cao nhất
– – Cả câu : Chỉ có độc thư cao
– Tuổi nhỏ cần tu học (Thiếu tiểu tu cần học) :
– – Thiếu : thiếu hụt về tuổi tác, cấu trúc
– – Tiểu : nhỏ bé về thân thể, vận hành
– – Tu (đạo học, đạo làm người)
– – Học : tu học là tu đạo học, tu học làm người
– Văn chương để lập thân (Văn chương khả lập thân) :
– – Văn chương
– – Khả : có khả năng hoặc khả dĩ có thể
– – Lập
– – Thân
– – Cả câu : Văn chương để lập thân
– Vòng đời trọn tử sinh (Mãn triều chu tử quí) :
– – 满 Mãn : đạt giới hạn cực đại, cực biên.
– – 朝 Triều : trường sóng có chu kỳ vận hành giữa tâm và biên, triều đình cũng vẫn là nghĩa này với vua là tâm và quan nằm ở biên so với vua
– – 朱 Chu : màu đỏ (máu) 周 Chu : chu kỳ vận hành, chu vi (biên quanh tâm), chu dịch (dịch chuyển theo chu vi và chu kỳ)
– – 紫 Tử : tím là sắc của sự hoà lẫn của xanh và đỏ, nước và lửa ở trạng thái cấu trúc và vận hành cân bằng (vì nếu không cân bằng thì hai màu này triệt nhau sẽ ra đỏ, xanh hoặc đen)
– – 贵 Quý : là một phân kỳ trong chu kỳ, ví dụ quý của năm, nếu coi năm là 1 con sóng thì quý luôn là một phân kỳ đi từ đỉnh cao của sóng xuống đáy sóng hoặc ngược lại (tương đương với 1 mùa), nếu coi năm là chu kỳ 12 tháng, 12 bến nước thì quý là 3 tháng hay 1/4 của năm
– – Mãn triều : trường sóng ở giới hạn cực biên
– – Chu tử là chu kỳ vận hành của một thứ có sắc tím, có bản chất nước lửa, ví dụ chu kỳ máu mà có kiểu vận hành tâm biên
– – Chu tử quý : quý của một chu tử hay chu tử chia theo quý
– Gốc rễ người hiểu chữ (Tận thị độc thư nhân)
– – 尽 Tận : tận luồng
– – 是 Thị : giao luồng
– – 读 Độc :
– – 书 Thư :
– – 人 Nhân : người
– – Tận thị : cuối các giao luồng, mà vận hành sóng/luồng thường kết tinh thành cấu trúc trúc quả/hạt, chính là trạng thái “quý” đạt được khi “mãn triều chu tử”.
– – Độc thư nhân là một con người có thân thể (nhân) đồng hoá được với thiên tính mà đã được hệ thống hoá thành tư tưởng và nhận thức xuyên suốt (độc thư).
– – Cả câu là con người độc thư, đạt được ở trạng thái tận thị, con người này liên quan đến anh hào và thiên tử được nói ở câu mở đầu
Hiểu cái gì cần có đủ âm dương, đủ xung đối thì mới chặt, nên mình thử đưa ra một văn tự đối với văn tự gốc
– Thiên tử trọng anh hào (Anh hùng tự lập đế)
– Văn chương giáo tâm tính (Binh trận tập quần chúng)
– Vạn ban là hạ phẩm (Thiên hạ đều quy phục)
– Chỉ có độc thư cao (Bậc lãnh tụ trung tâm)
– Tuổi nhỏ cần tu học (Nhi đồng cần vận động)
– Văn chương để lập thân (Hiện thực định tính tâm)
– Vòng đời trọn tử sinh (Thiên địa dưỡng sinh linh)
– Gốc rễ người hiểu chữ (Bách tính thân tự tính)
Và thử lý giải một lần nữa văn tự gốc bằng liên kết và xung đối với văn tự đối :
– Thiên tử trọng anh hào (Anh hùng tự lập đế) : Thiên tử là con trời, đối với đế là chủ đất. Anh hùng đối với anh hào. Thiên tử trong anh hào, đối với anh hùng tự lập đế. Anh hùng thì đầu đội trời chân đạp đất, tự lập thân làm đế vương. Hào kiệt xứng phát tiết ra thiên tính, mà người có thiên tính của cha trời trong thân thể của mẹ đất chính là thiên tử.
– Văn chương giáo tả hữu (Binh trận tập quần chúng) : Anh hùng qua binh thư (tinh thần của võ) và chiến trận (hành động của võ) mà tập hợp được quần chúng, như văn chương giáo hoá được sự nhiễu loạn ngả nghiêng trái phải của tâm tính non trẻ.
– Vạn ban là hạ phẩm (Thiên hạ đều quy phục)
– Duy chỉ độc thư cao (Bậc lãnh tụ trung tâm) : Bậc lãnh tụ lấy mình làm trung tâm để quy tụ được thiên hạ quanh mình. Đối xứng với độc thư dẫn dắt được vạn ban hạ phẩm, phát triển theo chiều hướng thiên, thuận thiên, để đạt tới cận biên cao nhất (trần).
– Tuổi nhỏ cần tu học (Nhi đồng cần vận động)
– Văn chương để lập thân (Hiện thực rèn thân tâm) : Trẻ nhỏ cần vận động để tiếp xúc với hiện thực, nhờ đó rèn luyện thân tâm, giống như trẻ nhỏ cần tu học chữ nghĩa để lập thân
– Vòng đời trọn sinh tử (Thiên địa dưỡng sinh linh) : Cha trời mẹ đất sinh ra và dưỡng nuôi sinh linh vạn vật, sinh linh vạn vật sinh ra từ cha mẹ đều phải tự phát triển cho trọn vòng sinh tử đầu thai luân hồi của mình
– Gốc rễ người hiểu chữ (Bách tính thân tự tính) : Bách tính trăm họ đều tự thân có tính trạng của mình mà cần phải vận hành để rèn luyện nó, như mỗi người có gốc rễ thiên tính của mình thì cần phải học hành để bộc lộ và chau truốt nó. Từ ấu nhi qua luyện rèn văn võ mà thành đế vương thiên tử.