NGỌ MÔN CHÍNH NAM
Thành ngữ có câu “Vợ hiền hòa, nhà hướng Nam”
Nhà của dân chọn hướng nam, nhà của vua cũng chọn hướng nam. Hoàng thành Huế có cửa chính là Ngọ Môn, ứng với hướng nam. Hoàng thành Thăng Long có cửa chính là Đoan Môn, ứng với hướng nam. Hoàng thành Bắc Kinh có cửa Ngọ Môn cũng ứng với hướng nam.
Trục chính của hoàng thành Huế, gọi là trục thần đạo hay trục Tý Ngọ đi qua Ngọ Môn. Ngọ liên quan đến trục dọc, trục Bắc Nam, trục trời đất, trong đó Ngọ là hướng Nam, Tý là hướng Bắc. Thực tế, Ngọ Môn Huế có hướng Đông Nam-Tây Bắc, trông ra sông Hương, chứ không hẳn là hướng nam vì hướng nam phong thuỷ, hướng nam của Ngọ Môn không trùng với với hướng nam theo bản đồ địa lý hiện đại.
HƯỚNG NAM
Hướng Ngọ, hướng chính Nam thực sự là gì ? Câu hỏi này rất quan trọng vì phương hướng là một vấn đề trọng yếu của phong thuỷ và vì hướng Nam liên quan đến tên nước Việt Nam.
Để trả lời được câu hỏi về phương hướng phải xác định được cái gốc của hệ trục toạ độ là gì.
– Nếu gốc của hệ trục toạ độ là bề mặt Trái Đất, hướng Nam là hướng đất, hướng đi về tâm Trái đất và hướng Bắc là hướng lên bầu trời. Về phía tâm Trái đất có lõi lửa trái đất (Fire of Earth), có biển nam hải (đường dẫn vào biển là Well of Earth), Mẹ Quán Âm Nam Hải và Nam Hải Đại Vương, Nam Hải Đại Thần Vương đều đi theo nghĩa là Nam Hải là biển trong lòng Trái đất, biển về phía tâm Trái đất. Trong lớp vỏ Trái đất có nhiều lớp đất đá và khoáng chất khác nhau và một không gian rỗng (tạm gọi là Inner Earth). Về phía bầu trời có Mặt trăng, Mặt trời và các chòm sao của cung hoàng đạo.
– Nếu gốc của hệ trục toạ độ là Mặt trăng thì hướng nam là về tâm Trái đất và hướng bắc là ra Mặt trời, ra Thái dương hệ, ra vũ trụ … Mặt trăng là một vệ tinh của Trái đất, nên đối với người sống trên bề mặt Trái đất như chúng ta, Mặt trăng rơi vào một tình huống rất đặc biệt của hệ toạ độ, vì mặt trăng/cung trăng là một dạng thượng tầng đặc biệt của bề mặt Trái đất, đồng thời cũng thuộc về bầu trời nếu tính từ bề mặt Trái đất. Đây là hệ trục toạ độ tạo nên lịch âm.
– Nếu gốc của hệ trục toạ độ là Mặt trời mà Trái đất xoay xung quanh, hệ toạ độ là hệ mặt trời hoặc hệ sao lấy Mặt trời làm tâm, thì nam là hướng của Trái đất. Đây là hệ trục toạ độ tạo nên dương lịch.
– Nếu gốc của hệ trục toạ độ là trục điện từ Trái đất, hướng Nam là hướng theo cực Nam từ của Trái đất. Cực Nam từ của Trái Đất là một điểm trên bề mặt Trái Đất mà tại đó các đường sức từ hướng thẳng đứng lên trên. Cực nam từ khác với cực địa từ Nam. Do yếu tố lịch sử, đầu của kim nam châm chỉ về hướng bắc nên thường gọi là “cực bắc” và đầu chỉ về phía nam gọi là “cực nam”, nhưng thực chất về mặt vật lý học thì Nam cực từ của Trái Đất thực chất là cực bắc từ trường. Cực Nam từ liên tục chuyển động do sự thay đổi của từ trường Trái Đất. Hoàng thành Thăng Long, Huế và Bắc Kinh đều lấy cửa chính là hướng nam, bởi vì đó là nơi các đường sức từ đi vào, có như vậy muôn người, toàn thiện hạ mới hướng về vua.
– Nếu gốc của trục xoay của Trái đất quanh chính nó, hướng Nam là hướng về cực nam địa lý của Trái đất. Cực Nam của Trái Đất (Nam Cực địa lý) được xác định là điểm giao nhau giữa trục tự quay của Trái Đất và bề mặt phía Nam của nó. Điểm này nằm ở vĩ độ 90° Nam, đại diện cho điểm cực Nam tuyệt đối trên địa cầu, không giống cực từ Nam luôn thay đổi vị trí. Đây là hướng nam của bản đồ địa lý.
– Nếu gốc của hệ toạ độ là một vị trí trung tâm, ví dụ như Mặt trời hay vị trí của người đứng, thì tuỳ hệ trục toạ độ sử dụng mà hướng nam sẽ ở đâu.
– Nếu cái gốc của hệ toạ độ là điểm cân bằng âm dương, thì hướng nam là hướng dương, như nam dương đối xứng với âm nữ.
Quay lại câu “Vợ hiền hòa, nhà hướng Nam”
– hướng nam là hướng nam theo bản đồ địa lý
– hướng nam là hướng về lòng nền nhà, móng nhà, lòng đất bên dưới đất nhà, về tâm Trái đất, nghĩa là cái nhà này nói chung cần có sân, vườn, ao, chuồng, nối chặt chẽ với đồng, với rừng biển, thì lúc đó phần đất mới mạnh
– hương nam là hướng đón các đường sức từ đi vào nhà, nhà như vậy giống cái nam châm, mới có sinh khí, mới có tài lộc
– hướng nam liên quan đến người nam, người cha, người chồng, là chủ nhà, người đứng mũi chịu sào, định hướng cho cả gia đình, đối xứng với người nữ là nội trợ, dưỡng nuôi, chăm sóc.
PHƯƠNG NAM
Phương Nam có giống hướng nam không ? Không giống. Hướng là trạng thái vận hành, như đi về hướng này, mở cửa hướng này …, còn phương là trạng thái cấu trúc, trạng thái môi trường như phương Tây, phương Đông, phương Bắc, phương Nam.
Phương Nam là cả một vùng chứa cực nam. Hướng nam là đi về cực nam, đi về phương nam.
NAM CỰC
Trái đất, có hai dạng nam cực chính
– Nam cực địa lý tính theo trục xoay của Trái đất.
– Nam cực từ, thực ra nằm ở phía Bắc của Trái đất, nơi đón các đường sức từ của Trái đất đi vào, và tại đó đường sức từ thẳng đứng. Trục xoay của Trái đất và trục từ của Trái đất lệch nhau một góc hẹp.
Bất kỳ cấu trúc nào về nguyên tắc cũng có nam cực. Nam cực của cơ thể là đáy cơ thể.
KIM CHỈ NAM
Kim chỉ nam là kim của chiếc la bàn cổ nhiễm từ nên luôn hướng về phía cực nam từ của Trái đất. La bàn được sử dụng để định hướng tàu thuyền, để giúp người đi biển xác định phương hướng.
Tại sao kim là bản chỉ nam mà không chỉ bắc ? Vì cực nam là cực hội tụ của các đường sức từ, cực hút các đường sức từ về phía nó.
Từ “la” trong la bàn, cũng là từ “la” trong bao la, diêm la, thiên la, đại la.
Kim chỉ nam được hiểu theo nghĩa bóng là nguyên tắc, nguyên lý, phương châm, mục tiêu xuyên suốt dẫn dắt suy nghĩ, hành động.
NAM CHÂM
Nam châm là vật liệu hoặc vật thể tạo ra từ trường. Từ trường này là vô hình nhưng chịu trách nhiệm cho tính chất đáng chú ý nhất của nam châm: tạo ra một lực kéo các vật liệu từ khác (như sắt), và hút (hoặc đẩy) các nam châm khác.
Nam châm vĩnh cửu là một vật thể được làm từ một vật liệu được từ hóa và tạo ra từ trường ổn định của chính nó.
Sắt là vật liệu nhiễm từ chính, nam châm nói chung làm bằng sắt nhiễm từ.
Câu hỏi thứ nhất vì sao không phải là bắc châm mà là nam châm. Câu trả lời vẫn là cực nam của từ trường là nơi hội tụ các đường sức từ, còn cực bắc là nơi toả ra các đường sức từ.
Câu hỏi thứ hai là nghĩa của từ “châm/trâm”. Đường sức từ giống từ môt mũi tên hay môt mũi kim châm vào một vật đặt trong không gian nhiễm từ. Điểm châm trung tâm, nơi các đường sức từ hội tụ chính là cực nam của nam châm.
