NGÀY TUẦN
Ngày tuần là ngày tuần trăng, ngày trăng tuần hoàn
Mồng một lưỡi trâu
Mồng hai lưỡi gà
Mồng ba lưỡi liềm
Mồng bốn câu liêm
Mồng năm liềm giật
Mồng sáu phạt cỏ
Mồng bảy tỏ trăng
Mười rằm trăng náu
Mười sáu trăng treo
Mười bảy trải giường chiếu
Mười tám giương cạm
Mười chín bịn rịn
Hai mươi giấc tốt
Hai mốt nửa đêm
Ngày tuần là ngày rằm (ngày 15 âm lịch) và ngày mồng 1 âm lịch hàng tháng. Ngày rằm là ngày trăng tròn, còn ngày mồng 1 là trăng non nhất (30 là ngày không có trăng).
Ngày mồng 1 được gọi là ngày Sóc, còn ngày rằm là ngày Vọng. Vào ngày Sóc và ngày Vọng, vị trí tương đối giữa mặt trời, mặt trăng và trái đất cùng nằm trên một đường thẳng.
Mồng một lưỡi trai
Mồng hai lá lúa
Mồng ba câu liêm
Mồng bốn lưỡi liềm
Mồng năm liềm giật
Mồng sáu thật trăng
Mười rằm trăng náu
Mười sáu trăng treo
Mười bảy sảy giường chiếu
Mười tám rám trấu
Mười chín đụn dịn
Hăm mươi giấc tốt
Hăm mốt nửa đêm
Hăm hai hạ huyền
Hăm ba gà gáy
Hăm bốn ở đâu
Hăm nhăm ở đấy
Hăm sáu đã vậy
Hăm bẩy làm sao
Hăm tám thế nào
Hăm chín thế ấy
Ba mươi chẳng thấy
Mặt mày trăng đâu
Những ngày Sóc Vọng quan trọng
– Ngày mồng 1 Tết
– Ngày rằm tháng Giêng Nguyên Tiêu
– Ngày rằm tháng Bảy Vu Lan
– Ngày rằm tám Trung Thu
Ca dao tục ngữ về ngày rằm và mồng 1.
Trai mồng Một, gái hôm Rằm
NGÀY BÁN NGUYỆT
Giữa hai ngày tuần là ngày bán nguyệt
– Mồng 7 hoặc mồng 8 : nửa trăng rằm, nghĩa là trăng bán nguyệt đầu tháng (ngày thượng huyền)
– Hai ba hoặc hai tư : nửa trăng rằm, là trăng bán nguyệt cuối tháng (ngày hạ huyền)
Những ngày bán nguyệt quan trọng nhất
– Ngày 23 tháng 3 : Lễ hội Thập Tam Trại
Nhớ ngày hăm ba tháng ba
Dân trại ta vượt Nhị Hà thăm quê
Kinh quán, cựu quán đề huề
Hồ Tây cá nhảy đi về trong mây
– Ngày 8 tháng 4 : Ngày Phật Đản, ngày hội chùa Dâu (ngày Phật Tổ Man Nương sinh Tứ Pháp), ngày cá chép hoá rồng, ngày giỗ Bụt
Nhớ ngày mồng tám tháng tư
Chín rồng lấy nước, gió mưa âm thầm
Chừng nầy đứng bóng giữa trưa
Bớ ông chủ ruộng sao chưa xuống đồng
Mồng bảy cá đi ăn thề
Mồng tám cá về cá vượt vũ môn
Tháng Tư mồng Tám không mưa
Bỏ cày bỏ bừa mà đi cuốc nương
Mồng tám tháng tư không mưa
Bỏ cả cày bừa mà lấp lúa đi
Mồng tám tháng tư có mưa
Mẹ con sắm sửa cày bừa làm ăn
Lúa tháng năm trông trăng rằm tháng tám
Lúa tháng mười trông mùng tám tháng tư
Muốn ăn lúa tháng mười,
Trông trăng mùng tám tháng tư.
Dù ai buôn bán đâu đâu
Hễ trông thấy tháp chùa Dâu thì về
Dù ai buôn bán trăm nghề
Tháng Tư ngày Tám nhớ về hội Dâu
Nhớ ngày mồng Tám tháng Tư
Chẳng xem hội Gióng cũng hư mất người
Ca dao nói về ngày mồng 7
Chớ đi mồng 7 chớ về mồng 3
Như vậy hai ngày bán nguyệt quan trọng nhất trong năm chính là một hạ huyền và một ngày thượng huyền liền nhau. Vì sao ngày thượng huyền 8/4 âm lịch lại có vai trò quan trọng như vậy. Qua ca dao tục ngữ có thể đoán được đây là ngày chuyển chu kỳ nước trời (mưa) và nước đất (nước vận hành theo thuỷ triều).
