CHIÊM LÀ GÌ ?
Chiêm
– Chiêm bao
Chiêm
– Lúa chiêm >< Lúa mùa
Chiêm
– Chiêm chiếp
Chiêm
– Chiêm Thành : đất nước
—o—o—o—
CHĂM LÀ GÌ ?
Trăm/chăm : Là một trường bao không gian, thời gian có tính trọn ven một vẹn
– Trăm năm hạnh phúc : Hạnh phúc trọn đời cùng với nhau
– Người tình trăm năm
– Lời hẹn trăm năm
– Trăm nhánh cùng cội
Như vậy nghĩa “Chăm” cực kỳ liên quan đến Chiêm, là một trường bao, và Chăm không đối xứng với Bách mà đối xứng với Bọc trăm trứng, cái tạo ra và dưỡng nuôi Bách Việt
Cây trăm nhánh cùng về một cội
Nước nghìn sông chảy hội một dòng
Ai dầu lánh đục tìm trong
Em đây vẫn giữ một lòng với anh.
Chăm >< Lười
– Chăm chỉ : Làm việc thường xuyên, làm việc đều đặn như dệt chỉ
– Chăm làm
Chăm làm là đống vàng mười
Ai chăm gánh nặng, ai lười trắng tay
Chăm
– Chăm sóc
– Chăm nom
– Chăm bẵm
Ước gì anh biến thành hoa
Nhờ em cô gái Ngọc Hà chăm nom
Nghỉ việc không gạo bỏ nồi
Ốm no bò dậy, không người chăm nom
Sáng ngày vác cuốc trèo non
Tối về mới biết mình còn sống đây
Lầm than cực khổ thế này
Xúc than cuốc đất, tối ngày lọ lem
Chăm (Chămpa)
– Người Chăm
– Dân tộc Chăm
– Tiếng Chăm
– Phong tục Chăm
– Múa Chăm
—o—o—o—
CHÀM/TRÀM
Chàm
– Màu chàm : Xanh đỏ vàng lục lam chàm tím
– Xanh chàm
– Nhuộm chàm
Không xanh cũng tựa màu chàm
Chàm
– Nhúng chàm
– Vết chàm
Chưa từng, dạ hãy còn ham
Từng rồi, như áo phủ chàm mau phai
Tay con đã lỡ nhúng chàm
Bụng làm dạ chịu, chớ than trách trời
Lỡ tay nhúng phải thùng chàm
Chẳng xanh cũng phải cố làm cho xanh
Tiếng đồn cô Bảy hò lanh
Ngày nay mới biết mặt xanh như chàm
Tràm/chàm
– Cây tràm
– Hương tràm
Mắm trước, đước sau, tràm theo sát
Sau hàng dừa nước mái nhà ai
Cho dù cạn nước biển Ðông
Hết tràm Ðồng Tháp vẫn không phai lời.
Chàm/Tràm
– Tháp Chàm
Ngó lên trên đỉnh tháp Chàm
Nhớ ai như nhớ bóng nàng năm xưa
Ai về chợ Huyện ăn nem
Ghé qua Hưng Thạnh mà xem tháp Chàm
Ai về Tuy Phước ăn nem
Ghé qua Hưng Thạnh mà xem tháp Chàm
– Gò Chàm : Chợ Gò Chàm Tên một phiên chợ ở Bình Định. Trước đây chợ ở cách thị trấn Bình Định khoảng hai cây số về phía Bắc. Vùng này có tên là xứ Lam Kiều vì trồng nhiều cây chàm để nhuộm vải, vì vậy chợ có tên chữ là Lam Kiều thị. Đúng ra phải gọi là chợ Cầu Chàm, nhưng dân chúng lại quen gọi là chợ Gò Chàm. Bởi đó, có người còn cho rằng chợ được lập trên vùng đất gò có nhiều mồ mả người Chàm. Năm 1940, chợ Gò Chàm dời vào khu đất phía đông bắc bên ngoài thành Bình Ðịnh, sát với khu phố của thị trấn và đổi tên là chợ Bình Ðịnh, hay chợ Thành, nhưng dân chúng vẫn quen gọi tên cũ. Chợ mới vẫn giữ vai trò lớn nhất tỉnh, nhóm chợ mỗi ngày và mỗi tháng có sáu phiên vào các ngày mồng 3, 8, 13, 18, 23, 28. Ngoài ra, xưa nay vẫn giữ lệ phiên chợ 23, 28 tháng chạp âm lịch nhóm suốt ngày đêm và đông hơn các phiên chợ khác trong năm.
Bớ chị em ơi! Đi chợ
Chợ nào bằng chợ Gò Chàm
Tôm tươi cá trụng thịt bò thịt heo
Còn thêm bánh đúc bánh xèo
Bánh khô bánh nổ bánh bèo liên u
Những con cá chép cá thu
Cá ngừ cá nục cá chù thiệt ngon
– Cầu Chàm : Cầu Chàm tên chữ là Lam Kiều, một địa danh nằm ở phía Bắc Bình Định ngày trước. Tại đây có trồng nhiều cây chàm để nhuộm nên gọi là Cầu Chàm, sau đọc trại ra thành Gò Chàm.
Muốn ăn đi xuống,
Muốn uống đi lên
Quán Ngỗng, Gò Chim,
Cầu Chàm, Đập Đá
Vũng Nồm nhiều cá,
Vũng Bấc nhiều tôm
Chợ chiều bán cơm,
Chợ mai bán gạo.