GIA ĐÌNH & BỮA ĂN GIA ĐÌNH

Một người cư sỹ khác hẳn một người xuất gia ở điểm quan trọng và hiển nhiên nhất, đó là cuộc đời họ gắn với ngôi nhà và gia đình.

Một người xuất gia có thể đi khất thực hoặc tự chuẩn bị bữa ăn chay ở chùa, nhưng một người cư sỹ cần chăm lo bữa ăn gia đình.

Tất cả các kiểu tu tập, các dạng giáo phái, các phong trào ăn uống mà tách một người ra khỏi bữa ăn gia đình nói riêng và phá quan hệ gia đình nói chung đều là cách tu tập sai.

Nội thế bữa ăn gia đình là một hạnh nguyên vô cùng quan trọng và thiêng liêng của cư sỹ “tụ tại gia”, để giúp họ giữ mình luôn gắn kết với gia đình mà vẫn vững vàng đi trên đường sự nghiệp và tu đạo của mình, như ca dao đã nói

Thứ nhất là tu tại gia, thứ hai tu chợ, thứ ba tu chùa.

Trước hết hãy nói về bữa ăn gia đình với người xuất gia và sau đó hãy nói về nội thế bữa ăn gia đình với cư sỹ.

BỮA ĂN GIA ĐÌNH VỚI NGƯỜI XUẤT GIA

Khi một người xuất gia đi khất thực theo truyền thống của Phật giáo nguyên thuỷ, họ nhận cúng dường phần thức ăn được một ai đó chuẩn bị cho chính gia đình mình. Thông qua bữa ăn, một người xuất gia nhận được bữa ăn gia đình và họ cho đi lòng biết ơn với gia đình ấy. Trong giây phút ăn bát cơm khất thức ấy, họ được chăm sóc như một đứa con xa nhà của gia đình đã cho họ ăn, họ nhận được tình thân gia đình trong khi vẫn giữ được thế xuất gia.

Ngược lại, khi một người gửi thức ăn cúng dường, họ gián tiếp hỗ trợ tăng đoàn, họ thể hiện sự quy y Phật Pháp Tăng bằng hành động giản dị nhưng ý nghĩa và phù hợp với hoàn cảnh của mình. Phước lành mà một người cúng dường nhận được rất cụ thể, đó là có được sự kết nối và hỗ trợ về mặt năng lượng và tinh thần với tăng đoàn, và làm mạnh lên trạng thái quy y Phật Pháp Tăng của mình.

Cúng dường thức ăn và nhận cúng dường thức ăn đều có khía cạnh vật chất, tiền bạc và công sức thực tế phải bỏ ra. Cúng dường thức ăn và nhận cúng dường thức ăn có tình người và lòng biết ơn trong việc cho và nhận thức ăn, trong việc nấu ăn cho người khác và ăn đồ của người khác cho.

Khất thực thức ăn và cúng dường thức ăn do đó là một truyền thống có ý nghĩa sâu xa trong Phật giáo nguyên thuỷ.

Như bất kỳ truyền thống nào, khất thực thức ăn và cúng dường thức ăn dần dần đã có nhiều sự thích nghi và thay đổi trong không gian và theo thời gian khi đạo Phật phát triển và lan đi toàn thế giới, ví dụ như ở chùa, các ni sư có thể tự chuẩn bị bữa ăn chay cho nhau như những người thân trong một gia đình.

NỘI THẾ BỮA ĂN GIA ĐÌNH

Cho dù truyền thống ăn uống trong Phật giáo và trong xã hội có thay đổi như thế nào theo thời thế, mỗi chúng ta chắc chắn đều mong muốn một bữa ăn gia đình có đầy đủ mùi vị thơm ngon và chất dinh dưỡng, có đầy đủ thành viên gia đình và ấm áp tình cảm gia đình.

Ngày xưa, việc một gia đình luôn ăn chung với nhau, bữa ăn ngon lành mùa nào thức nấy không có hoá chất độc dường như là hiển nhiên, mà giờ đây việc này thật sự đã trở nên khó khăn. Rất nhiều người cũng đã chứng kiến và trải qua các việc

– Không gian và thời gian dành cho bữa ăn gia đình bị gián đoạn bởi công việc và học hành của cả cha mẹ và con cái

– Thói quen dùng đồ ăn nhanh, thực phẩm độc hại của con cái và người thân trong gia đình và sự khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn thực phẩm sạch

– Khó khăn trong việc nấu ăn ngon, mùa nào thức nấy, hợp khẩu vị của tất cả các thành viên gia đình

– Các giai đoạn chán ăn từ ngắn đến dài, của một người hay nhiều người trong gia đình

– Các thử nghiệm cực đoan về ăn uống của một thành viên có thể làm ảnh hưởng đến sức khoẻ của thành viên đó và tình cảm của cả gia đình

– Các chế độ ăn khác nhau trong gia đình cho con nhỏ, cho người gia bị ốm

– Kỹ năng và công sức để chuẩn bị cho các sự kiện đặc biệt như sinh nhật và lễ Tết

Trong các năm qua các cô giáo và các học sinh đã trải qua rất nhiều trải nghiệm thăng trầm với đủ cấp độ thành công và thất bại, đủ khía cạnh đúng và sai liên quan đến ăn uống

– Chuẩn bị lễ Tết, đặc biệt mâm cúng Tết Nguyên Đán và các loại bánh truyền thống

– Ăn chay & mở quán chay

– Ăn sạch & tìm hiểu, tham gia sản xuất và tiêu dùng thực phẩm sạch

– Trải nghiệm các chế độ và trường phái ăn uống với đủ cấp độ đúng sai, phải trái, xấu tốt

– Tìm hiểu về thức ăn truyền thống và sản vật đặc trưng vùng miền

– Nước sạch, nước giếng, nước mưa

– Mua đất, nhận thừa kế đất, thuê đất làm vườn ao chuồng và đồng rừng

– Thiết kế và chỉnh chang lại nhà đất gồm phòng ăn, bếp ăn và các khu vực khác

– Đảm bảo nguồn cung cơ bản sạch và chất lượng cho bữa ăn : gạo, dầu ăn, mắm, muối, tiêu, đường …

– Đảm bảo các nguồn cung đặc biệt liên quan đến các dạng thuốc và các sản phẩm rừng

– Bồ kết và nước tắm gội mà vẫn liên quan đến bếp

– Bếp củi và các dạng bếp, kết nối với bộ Táo quân, bộ thần bếp

– Các khoá học, các bài viết : Ăn uống vẹn toàn, Làm vườn, ăn chay …

– Sách : Câu chuyện khu vườn Findhorn

Ngoại thế bữa ăn gia đình là hiện tượng trầm trọng và xu thế xã hội, nằm trong một loạt xu thế làm suy yếu và đổ vỡ gia đình

– Cả nhà chỉ cùng nhau ăn tối, và thậm chí bữa tối còn không thể có đủ các thành viên cùng ngồi vào bàn ăn cùng một lúc

– Ăn tại chỗ làm và trường học, hoặc ăn ngoài đường vào giờ nghỉ trưa

– Mua đồ ăn sẵn cho các bữa ăn hàng ngày, cho các dịp lễ tết, và cho việc ăn vặt hàng ngày

– Đi ăn nhà hàng trong các dịp kỷ niệm sinh nhật, kỷ niệm ngày cưới …

– Cả nhà vừa ăn vừa xem vô tuyến

– Nguyên liệu hoàn toàn phụ thuộc vào các nhà cung cấp không quen biết và cực kỳ khó đảm bảo

– Thức ăn công nghiệp, thức ăn hoá chất, bao gồm nước máy

– Mua đồ online bao gồm đồ ăn sẵn và thực phẩm chế biến sẵn hoặc sơ chế

– Người mẹ quá vất vả trong việc vừa đi làm vừa đảm bảo nấu nướng cho toàn gia đình

– Con cái lớn đi học xa, đi làm cả ngày hoặc ra ở riêng không phụ giúp cho mẹ nấu nướng hoặc chưa bao giờ thay cha mẹ chịu trách nhiệm về bữa ăn gia đình

– Có người giúp việc nấu ăn cho

Các trải nghiệm trong hơn 10 năm qua của các cá nhân và nhóm là rất quan trọng để chúng ta có thể tổng kết lại để bước vào hạnh nguyện “Nội thế bữa ăn gia đình”.

Hạnh nguyện này sẽ gồm nhiều nội dung & cấp độ triển khai

– Nội thế thức ăn theo bữa ăn : Bữa ăn hàng ngày (sáng, trưa và tối) & bữa ăn lễ Tết

– Nội thế địa điểm : Địa điểm trong ngôi nhà (phòng ăn, bếp ăn) và địa điểm chợ là hai địa điểm quan trong nhất, ngoài ra còn có địa điểm xả thải

– Nội thế công cụ và đồ dùng

– Nội thế đầu ra, rác thải của việc chuẩn bị bữa cơm và rác thải thức ăn đã chế biến : trường hợp của các gia đình có vườn chuồng và trường hợp khác

– Nội thế nguyên liệu sạch đầu vào : Nội thế đầu vào (thóc lúa gạo, thịt, cá, rau, củ, quả, dầu ăn, mắm muối, gia vị cơ bản) theo mùa vụ, theo vùng miền và theo các đầu mối cung cấp

– Nội thế công việc và nhân sự : nội thế công việc nấu ăn tối đa về các thành viên gia đình và nội thế đầu cơ bản tối đa về các thành viên nhóm

– Nội thế kỹ năng : Kỹ năng quan trọng nhất là nấu nướng, kỹ năng quan trọng thứ hai là đi chợ và bảo quản thức ăn. Nội thế cá nhân và nội thế nhóm, chia sẻ kinh nghiệm và dạy chéo lẫn nhau để đảm bảo phải có được kỹ năng cơ bản