Tiết khí là hiện tượng tự nhiên của Trái đất khi Trái đất quay quanh Mặt trời. Tiết khí ảnh hưởng đến địa chất, khí hậu và mọi sinh vật sống trên Trái đất.
Tết Thanh Minh là một sự kiện toàn cầu, tuy nhiên lễ này được gọi tên, được hiểu, được tổ chức, được quan sát khác nhau theo đặc trưng sắc tộc và vùng miền. Thanh Minh ở miền Nam khác Thanh Minh ở miền Bắc. Thanh Minh ở châu Âu khác Thanh Minh ở châu Á. Thanh Minh của người Chăm khác Thanh Minh của người Khmer, người Kinh hay người Dao.
Cũng như mọi nghi lễ phong tục, Tết Thanh Minh thay đổi theo thời gian. Thanh Minh thay đổi theo Can Chi, vào năm Ngọ khác năm Tuất, vào năm Mậu khác năm Canh. Thanh Minh ngày xưa khác Thanh Minh bây giờ.
“Tảo mộ” và “đạp thanh” là hai phong tục Thanh Minh đặc trưng của các nước Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, mà có nghi lễ địa táng khá tương tự nhau.
Lễ tương đương ở phương Tây với người theo đạo Thiên chúa là lễ Phục Sinh và ở Trung Đông với người theo đạo Do Thái là lễ Vượt lên. Ở Việt Nam, Trung Quốc và các nơi có phong tục thờ cúng tổ tiên, lễ này được coi là của mỗi gia đình, mỗi dòng họ, nói cách khác là của toàn dân, gồm cả người dân đã mất và người dân còn sống, tụ hội theo các luồng máu gia đình dòng họ hay cây linh hồn. Nhưng theo các tôn giáo độc thần thờ Chúa, lễ này được coi là để kỷ niệm sự kiện Phục sinh của đức chúa, người đầu tiên tạo ra các dòng vận hành máu ngoài, nói cách khác là nhạc trưởng của bản nhạc khí tiết (khí tiết chính là khí huyết vận hành ngoài mạch của Trái đất).
Bản chất của Tiết Thanh Minh là nghi lễ người dương tập hợp theo gia đình dòng họ để nhớ đến người âm, người âm lúc đó cũng tập trung với nhau ở thế giới âm theo gia đình và dòng máu. Sự giao tiếp và sự tương đồng giữa thế giới âm và thế giới dương được hỗ trợ thông qua trường cỏ nền mặt đất, mà mạnh nhất là vào dịp lễ này trong năm.
Tuỳ phong tục mai táng và đời sống của từng sắc tộc và vùng miền trên thế giới mà nghi lễ này sẽ có tên khác nhau và được thực hiện khác nhau, nhưng bản chất xảy ra và có thể quan sát được xuyên qua các cảnh giới là tương đồng với nhau.
Lễ này được mô tả trong bô phim hoạt hình Coco của hãng phim Pixar Animation Studios và ra mắt bởi Walt Disney Pictures. Phim này mô tả một ngày hội chung của thế giới âm và thế giới dương, cảnh những người đã mất đi qua một cây cầu, để đến tập trung găp gỡ nhau rất vui vẻ, cùng nhớ lại các ký ức gia đình, dòng họ, các ký ức gắn với mảnh đất nơi họ đã sống. Đó chính là hiện tượng xảy ra trong Tết Thanh Minh. Bộ phim này cũng mô tả cách người còn sống tưởng nhớ và biết ơn người âm, người đã khuất nhớ đến người còn sống, thông qua các ký ức chung, qua đó hai thế giới thấu hiểu lẫn nhau, hàn gắn cho nhau và chuyển hoá cùng nhau trong một dịp tương tự như Thanh Minh, nhưng ở châu Mỹ. Bộ phim này cũng nói về âm nhạc, thứ đưa lại ký ức và xúc gia đình sâu sắc. Đó chính là ý nghĩa của chữ Thanh và chữa Minh trong tên Thanh Minh.